Tüm Yazıları

Kahramanmaraş’ın Elbistan, Afşin, Göksun, Ekinözü, Nurhak ilçeleri ve havalisinde kış döneminin bambaşka bir hazırlığı ve yaşantısı var bilindiği gibi. Bu vesile ile kış kültürümüzden bahsetmek istiyorum.

Ecdat, bu memlekette kışı 90 gün kabul etmiştir. Buna göre, 10 gün sürecek olan Karakış 14 Aralık"ta başlar, 24 Aralık"ta yerini 40 gün sürecek olan Zemheriye, o da günü geldiğinde yerini 40 gün sürecek olan Zemheti"ye bırakır. Devamı, bilindiği gibi yazın müjdecisi olan 21 Mart Sultan Nevruz.
O günü ecdat bahar bayramı olarak şenliklerle kutlamış, şimdi de kutlanmaktadır. Bilindiği gibi 21 Aralık kışın yaza döndüğü gündür. 25 Aralık"tan itibaren geceler kısalmaya gündüzler uzamaya başlar. Kudreti İlâhi böyle düzenlemiş insanlığın hizmetine sunmuştur günü-geceyi ve bu mükevvenatı..Yine bilindiği gibi 21 Haziran"da tekrar gün döner ve bu kere de gündüz kısalmaya, geceler uzamaya başlar. .

GELELİM KIŞ MEVSİMİ HAZIRLIĞIMIZA

Hemen her aile, bilindiği gibi kışa girerken, nüfus oranına göre çuvallanmış her biri 30-35 kilo soğan ve patates 1, 2 veya 3 kilo da sarımsak alınır. Mercimek, nohut, fasulye, bulgur, pirinç ve un vazgeçilmezlerdendir.

Eşine ve yuvasına verdikleri sayısız hizmetlerden dolayı haklarını ödemekte zorlanacağımız muhterem hanımefendi kardeşlerimiz bazen 2 gün süren yufka ekmek pişirmeleri de unutulacaklardan değil. O gün pişen ekmek, geniş bir odaya serilerek kurutulduktan sonra, bir masa veya benzeri yüksek yere açılan geniş bir beze üst üste dizilerek kapatılır. İhtiyaç duyuldukça, üstü açılır, yere serilen sofraya konulduktan sonra sulanır, 10 dakika sonra yenmeye hazırdır ekmeğimiz. Kış boyu bu durum devam eder. Mart sonu veya Nisan geldiğinde tükenen ekmek aralıklarla yılda 3 veya 4 defa yeniden pişirilir. Her pişirilen ekmek döneminde 2-3-4 adet komşulara da ikram edilir.

Eylül sonunda, yapılmasına başlanan tarhana da keza vazgeçilmezlerimizdendir. Ayranın bir bez torba içinde süzülen yoğurda katık denir. Buğday, değirmende seten denilen bölümünde sürülerek kepeği alınır. Döğme (Yarma) bulgur kazanında kaynatıldıktan sonra katık ile yoğrulup bir bez çuvala doldurulup ekşimeye bırakılır.. Çuval yerden yüksek bir yere konur ki suyu dışarı aksın, iyi ekşisin diye. En az 24 saat, bazen da iki gün yâni 48 saat bekletildikten sonra çuval açılarak güneşe ufak ufak parçalar halinde bez üzerine serilip kurutulur. Daha sonra kilere (Zahirelik de denir) konur. Tarhana çorbasının kışı yazı olmaz. Deyim yerinde ise yıl 12 ay, her zaman bol su ile pişirilerek yenir.

Bir güzel âdetimiz de, çuval henüz açıldığında, komşulara birer tabak taze tarhana ikram edilir. Tarhananın iyi ekşimesi çorbasının da lezzetli olmasını sağlar. Uzakta ki akrabalar da unutulmaz, ikram edilmesi ihmal edilmez.

Tarhana deyince aklıma geldi, 1946-47"li yıllar babamla çerçilik yaptığımız dönemler, Maraş"ın doğu kesimi Beşenli tarafı köylerde, evin hanımefendisi her gün şafak ile tarhana çorbası pişirdiğini görmüştüm. Bunu hatırlatmakla tarhananın gerçekten vazgeçilmezliğini anlatmak istedim.

Hatırıma geldi; Darende"nin Başkaya (Melik) köyü Dünek mezrasının doğu kesimi yanılmıyorsam Kölükler mezrasında sofrası açıklardan Memmet emminin 90 çelik (Her çelik 10 kgr.) döğmenin tarhanasını yaptığını bir sohbette dinlemiştim.

Bitmedi, kışlık peynir unutulur mu? Mayıs sonu, Haziran ayı peynirin tam harmanıdır. 2-3-4 baş nüfus için ortalama 20-25, daha fazla nüfuslu aileler 30-40 hattâ 50-60 kiloya kadar peynir alınır. Eve gelir gelmez geniş leğen veya teştlere konulur. Yıkandıktan sonra güzelce tuzlanıp 2-3 gün beklemeye bırakılır. Daha sonra bir kazanda kaynatılarak bidona, küpeciğe veya benzeri kaplara tuzlu su ile konulup serin bir yerde beklemeye bırakılan peynirimiz o günden itibaren yenilmeye hazırdır. Bilindiği gibi peynirin de yazı kışı yok. Her zaman soframızı süsler. Çökelek ise küpecik, bidon ve derilere basılarak serin yerde tutulur. Peynir de olduğu gibi çökelek de her mevsimde, bilhassa kahvaltılarda yenilen gıdalarımızdandır.

Biber ve domates salçaları ile dut ve üzüm pekmezinin de kilerden eksik olmamasına özen gösterilir. Maddî imkânı olan ailelerin Kışlık tere yağ da vazgeçilmezlerindendir.

GELELİM ISINMA KONUSUNA

Kaloriferli daireler ekseriyetle kömürü yazdan almakta veya en azından kömür satanlarla bağlantı yapmaktadırlar. Soba ile ısınan evlerin durumu tabiî ki farklıdır. Ağustos-Eylül"den itibaren odun telâşı başlar. Temin edilmeye başlanan odunlar odunluğa istif edilir. Güz gelip soğukların başlaması ile sobalar kurulur. Böylece kışa girilmiş olunur.

Sayın okurlarıma ömür boyu hayırlı kış ve yazlar dileğimle.

MEHMET GÖÇER
ELBİSTAN
TEL: 0.344 415 40 40

NOT: UN SANDIĞI, www.unsandigi.com İNTERNET SİTEME GİREREK, SİZLERDEN DİNLEYİP KALEME ALDIĞIM ÇEŞİTLİ HİKÂYELERİMİ “ANEKDOTLARI” okuyabilirsiniz. bilgi@unsandigi.com - www.unsandigi.com

KANAL46.TV