İsrail’in Şam’da Suriye Genelkurmay Başkanlığı’nı hedef alan hava harekâtı sonrası Dürziler gündemde yoğun şekilde yer aldı. Saldırının, Dürzi nüfusun yoğun olduğu Süveyda bölgesiyle bağlantısı üzerine “Dürzi ne demek? Dürzilerin inancı nedir, neye inanırlar?” gibi sorular merak ediliyor. İşte, Dürzi topluluğun inançları, tarihi ve yaşadıkları bölgeler hakkında bilinmesi gerekenler.
DÜRZİ NE DEMEKTİR?
Dürzilik, 11. yüzyılda İslam’ın Şii kolu olan İsmaililikten ayrılan ve özgün bir inanç sistemi geliştiren bir dini topluluktur. Bu inanca bağlı kişilere “Dürzi” denir. Dürziler kendilerini “Muvahhidun”, yani “Birleştiriciler” olarak tanımlarlar. Dürzi ismi, inancın kurucularından Muhammed bin İsmail ed-Derezi’nin isminden türemiştir. Köken olarak Arabistanlı olan Dürziler, Irak’taki Hire Devleti’nin sonrasında Mısır ve Suriye’ye göç etmişlerdir. Başlangıçta İslam’ı kabul eden bu topluluk, özellikle Fatımiler döneminde ayrı bir inanç çizgisi geliştirmiştir.
DÜRZİLERİN DİNİ VE İNANÇLARI NELERDİR?
Dürzi inancı, tek tanrılı olmasına karşın İslam’dan bağımsız, kendine özgü kutsal metinlere ve hiyerarşiye sahiptir. İnançlarının merkezinde, Tanrı’nın insan suretinde tezahür ettiği düşüncesi vardır. Bu tezahürün sonuncusunun, Fatımî halifesi el-Hâkim bi-Emrillah olduğu kabul edilir. Dürziler, el-Hâkim’i ilah olarak benimser; veziri Hamza bin Ali’yi ise peygamber sayarlar.
Dürzi inancının temel özellikleri şunlardır:
Reenkarnasyon: Ruhun ölümden sonra başka bir bedende tekrar dünyaya geleceğine inanırlar. Bu inanç Dürzi teolojisinin temel taşıdır.
Gizlilik (Takiyye): İnanç esaslarının çoğu dışarıya açıklanmaz; sadece “Ukkal” adı verilen bilgeler grubuna aktarılır. Bu gizlilik inancın korunmasını sağlar.
Özgün İbadetler: İslam’daki oruç, hac ve kurban gibi ibadetler Dürzilerde uygulanmaz. Kendilerine has ibadet pratikleri vardır.
Diğer Dinlerden Etkilenme: Yahudilik, Hristiyanlık ve İslam’dan etkiler bulunsa da, Dürziler kendi doktrinleriyle bu dinlerden net biçimde ayrılır.
DÜRZİLER HANGİ BÖLGELERDE YAŞAR?
Dürzi topluluğu Orta Doğu’nun çeşitli ülkelerinde yaşamaktadır. En kalabalık nüfus Lübnan’dadır. Ayrıca Suriye’nin Süveyda bölgesi, İsrail ve Ürdün’de önemli Dürzi yerleşimleri bulunur. Bunun dışında Avrupa, Amerika ve Latin Amerika’da da küçük Dürzi diaspora grupları vardır. Ana dilleri Arapçadır, ancak bulundukları ülkelerin dilini de (Fransızca, İbranice, İngilizce gibi) konuşurlar.