Günümüzde bireyler kesintisiz sekiz saatlik uykuyu sağlıklı yaşamın temel şartı olarak kabul ediyor. Ancak bilimsel araştırmalar ve tarihi belgeler, insanlığın yüzyıllar boyunca bu düzenden çok farklı bir alışkanlığa sahip olduğunu ortaya koyuyor. Keele Üniversitesi Bilişsel Psikoloji Bölümü Öğretim Üyesi Darren Rhodes, insanlığın "iki aşamalı uyku" geçmişini ve bu geleneğin nasıl yok olduğunu mercek altına aldı.
ESKİDEN HERKES GECE YARISI UYANIYORDU
Avrupa’dan Asya’ya kadar uzanan geniş bir coğrafyadaki yazılı kaynaklar, sanayi öncesi toplumların geceyi iki ayrı uyku dilimine böldüğünü belgeliyor. Bu sistemde insanlar, güneşin batışıyla birlikte "ilk uykuya" geçiyordu. Gece yarısı civarında uyanan bireyler, yaklaşık bir saat boyunca uyanık kaldıktan sonra sabaha kadar sürecek "ikinci uyku" için tekrar yatağa dönüyordu.
GECE MESAİSİ: DUA, KİTAP VE EV İŞLERİ
Gece yarısı verilen bu zorunlu ara, o dönemde bir dinlenme ya da boş zaman kaybı olarak görülmüyordu. İnsanlar bu sürede sönen ateşi harlıyor, evcil hayvanlarını kontrol ediyor veya ibadet ediyordu. Birçok kişi rüyaları üzerine düşünürken, bazıları ise sessizliğin tadını çıkararak yazı yazıp kitap okumayı tercih ediyordu. Kayıtlar, çiftlerin bu zaman dilimini sosyal ve fiziksel yakınlaşma için de değerlendirdiğini gösteriyor.
YAPAY IŞIK VE SANAYİ DEVRİMİ DENGEYİ BOZDU
İnsanlığın binlerce yıllık bu doğal ritmi, 18. ve 19. yüzyıllardaki teknolojik gelişmelerle değişmeye başladı. Önce gaz lambaları, ardından elektriğin yaygınlaşmasıyla birlikte gece karanlığı "kullanılabilir" bir zamana dönüştü. Yapay ışık kullanımı, melatonin hormonunu baskılayarak uyku saatlerini geciktirdi. Sanayi Devrimi sonrası fabrikalardaki mesai saatleri ise işçilerin tek parça ve kesintisiz uyumasını zorunlu kıldı. 20. yüzyıla gelindiğinde, iki aşamalı uyku geleneği tamamen unutularak yerini modern sekiz saatlik düzene bıraktı.
GÜNÜMÜZDE HALA DEVAM EDEN TOPLUMLAR VAR
Modern dünyada bu alışkanlık kaybolsa da elektriğin ulaşmadığı bölgelerde eski düzen hala korunuyor. 2017 yılında Madagaskar’daki tarım toplulukları üzerinde yapılan bir çalışma, bu insanların hala gece yarısı uyanarak iki aşamalı uyku düzenini sürdürdüğünü kanıtladı
