Next
Yaz mevsiminin etkisini artırdığı Kahramanmaraş'ta sivrisinek şikayetleri de yükselişe geçti. Aynı ortamda bulunan kişilerden bazılarının sık sık sivrisinek ısırığına maruz kalması, bazılarının ise neredeyse hiç etkilenmemesi dikkat çekiyor. Uzmanlar, bu durumun halk arasında düşünüldüğü gibi "tatlı kan" ile değil, insan vücudunun çevreye yaydığı biyolojik ve kimyasal sinyallerle ilgili olduğunu belirtiyor.
Bilimsel araştırmalar, sivrisineklerin hedef seçimini nefesle dışarı verilen karbondioksit, vücut sıcaklığı, terleme düzeyi ve cilt yüzeyindeki kimyasal bileşenlere göre yaptığını ortaya koyuyor.
SİVRİSİNEKLER İNSANLARI UZAKTAN TESPİT EDİYOR
Kan emen dişi sivrisinekler, yumurtalarının gelişimi için ihtiyaç duydukları proteini insan ve hayvan kanından karşılıyor. Uzmanlara göre dişi sivrisinekler, potansiyel hedeflerini yaklaşık 10 metre uzaklıktan algılayabiliyor.
İnsanların solunum yoluyla yaydığı karbondioksit, sivrisineklerin yön bulmasında önemli rol oynuyor. Daha fazla karbondioksit üreten kişiler, sivrisineklerin dikkatini daha kolay çekebiliyor. Bu nedenle yetişkin bireyler, çocuklara kıyasla daha sık hedef haline gelebiliyor.
VÜCUT ISISI VE TERLEME RİSKİ ARTIRIYOR
Araştırmalar, sivrisineklerin yalnızca kokuya değil, aynı zamanda sıcaklık ve nem değişimlerine de duyarlı olduğunu gösteriyor. Vücut sıcaklığının yükselmesi, sivrisineklerin kişiyi fark etmesini kolaylaştırıyor.
Hamile kadınlar, yoğun fiziksel aktivite yapan kişiler ve büyük vücut yapısına sahip bireyler daha fazla ısı ve karbondioksit ürettiği için sivrisineklerin ilgisini daha çok çekebiliyor. Özellikle spor sonrasında artan terleme ve sıcaklık, geçici olarak riski yükseltiyor.
TATLI KAN DEĞİL, CİLTTEN YAYILAN KOKULAR ETKİLİ
Uzmanlar, yıllardır konuşulan "tatlı kanlı insanları sivrisinekler daha çok ısırır" görüşünü destekleyen bilimsel bir veri bulunmadığını ifade ediyor.
Sivrisinekler, hedefe yaklaştıklarında cilt yüzeyinde oluşan kimyasal kokulara göre seçim yapıyor. İnsan derisinde yaşayan bakteriler, ter ve yağ bileşenlerini parçalayarak farklı kokuların ortaya çıkmasına neden oluyor. Her bireyin kendine özgü cilt kokusu bulunduğu için sivrisineklerin ilgisi de kişiden kişiye değişiyor.
BAZI İNSANLAR DİĞERLERİNDEN 100 KAT DAHA ÇEKİCİ OLABİLİYOR
Bilim insanlarının yaptığı çalışmalarda, bazı kişilerin yaydığı kimyasal bileşiklerin sivrisinekleri çok daha fazla cezbettiği belirlendi.
Araştırmalarda, cilt yüzeyindeki belirli asitlerin yoğun olduğu bireylerin sivrisinekler tarafından daha sık tercih edildiği görüldü. Elde edilen veriler, en yüksek çekicilik düzeyine sahip kişiler ile en düşük seviyedeki kişiler arasında yaklaşık 100 kat fark bulunabileceğini ortaya koydu.
Araştırmacılar, bu özelliğin uzun yıllar boyunca büyük ölçüde değişmeden kalabildiğini ve genetik faktörlerle ilişkili olabileceğini değerlendiriyor.
CİLT MİKROBİYOMU BELİRLEYİCİ ROL OYNUYOR
Uzmanlara göre ciltte yaşayan mikroorganizmaların çeşitliliği de sivrisineklerin tercihlerini etkiliyor. Bazı bakteri türlerinin yoğun bulunduğu kişiler, sivrisinekler açısından daha çekici hale gelebiliyor.
Bilimsel çalışmalar, cilt mikrobiyomunun yapısının vücut kokusunu şekillendirdiğini ve bunun da sivrisinek davranışlarını doğrudan etkilediğini gösteriyor.
HER ISIRIK AYNI TEPKİYİ OLUŞTURMUYOR
Sivrisinek ısırıkları herkeste aynı belirtilere neden olmuyor. Bazı kişilerde yalnızca küçük bir kızarıklık görülürken, bazı kişilerde günlerce sürebilen şişlik ve yoğun kaşıntı oluşabiliyor.
Uzmanlar, bağışıklık sisteminin verdiği tepkinin kişiden kişiye değiştiğini belirtiyor. Bu nedenle bazı bireyler gerçekte olduğundan daha fazla ısırıldığını düşünebiliyor. Sık ısırılan bazı kişiler ise belirgin bir reaksiyon göstermediği için durumu fark etmeyebiliyor.
SİVRİSİNEKLERDEN KORUNMAK İÇİN NELER YAPILMALI?
Uzmanlar, sarımsak tüketimi veya B vitamini kullanımının sivrisinekleri uzaklaştırdığına dair güçlü bilimsel kanıt bulunmadığını ifade ediyor.
Korunmak için etkisi kanıtlanmış sivrisinek kovucu ürünlerin kullanılması, uzun kollu kıyafetlerin tercih edilmesi ve özellikle akşam saatlerinde açık alanlarda dikkatli olunması öneriliyor. Kahramanmaraş'ta yaz boyunca artan sıcaklıklarla birlikte sivrisinek yoğunluğunun yükselmesi nedeniyle vatandaşların kişisel korunma önlemlerini ihmal etmemesi gerektiği vurgulanıyor.
