Next
Mustafa Cambaz, Batı Trakya’da başlayan hayatını Türkiye’de gazetecilik ve fotoğrafçılıkla sürdürdü. Anadolu’nun kültürel mirasını kayıt altına almayı kendisine görev edinen Cambaz, 15 Temmuz 2016 gecesi İstanbul Çengelköy’de darbecilere karşı direnirken şehit oldu.
18 Kasım 1963’te Yunanistan’ın Gümülcine iline bağlı Menetler Köyü’nde dünyaya gelen Cambaz, Batı Trakya Türkü bir ailenin çocuğuydu. Gençlik yıllarında karşılaştığı baskılar ve zorunlu askerlik süreci, hayatının yönünü değiştirdi. Yunan ordusunda askerlik yapmayı reddeden Cambaz, köyünü, ailesini ve doğduğu toprakları geride bırakarak Türkiye’ye sığındı.
İstanbul’da yeni bir hayat kuran Cambaz, uzun yıllar resmi vatandaşlık konusunda ciddi bürokratik sorunlarla karşılaştı. Buna rağmen Türkiye’ye ve Anadolu’nun kültürel mirasına bağlılığından vazgeçmedi. Gazetecilik kariyerinin yanı sıra binlerce tarihi eseri fotoğraflayarak önemli bir görsel arşiv oluşturdu.
MUSTAFA CAMBAZ KİMDİR?
Mustafa Cambaz, 18 Kasım 1963 tarihinde Yunanistan’ın Gümülcine iline bağlı Menetler Köyü’nde doğdu. Batı Trakya Türkü bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Cambaz, çocukluk ve gençlik dönemini bölgedeki yoğun asimilasyon politikalarının etkisi altında geçirdi.
Gençlik döneminde Yunanistan yönetimi tarafından zorunlu askerlik hizmetine çağrıldı. Cambaz, Yunan ordusunda askerlik yapmayı reddetti ve bu kararının ardından doğduğu köyü, ailesini ve topraklarını geride bırakmayı göze aldı.
Sınırı kaçak yollarla geçen Cambaz, Türkiye’ye sığındı ve İstanbul’a yerleşti. Bu karar, onun hayatında yeni bir dönemin başlangıcı oldu.
MUSTAFA CAMBAZ NEDEN TÜRKİYE’YE GELDİ?
Cambaz’ın Türkiye’ye gelişinde zorunlu askerlik süreci belirleyici oldu. Yunanistan’ın kendisini askere çağırmasının ardından Cambaz, “Yunan ordusuna askerlik yapmam!” diyerek bu yükümlülüğü kabul etmedi.
Askerlik kararının ardından Türkiye’ye kaçak yollarla geçen Cambaz, İstanbul’a sığındı. Böylece doğduğu topraklardan ayrılarak hayatının geri kalanını Türkiye’de geçirmeye başladı.
Ancak Türkiye’ye gelişinin ardından da vatandaşlık konusunda uzun süren bir süreç yaşadı.
MUSTAFA CAMBAZ'IN HAYMATLOS YILLARI NASIL GEÇTİ?
Askerliği reddetmesinin ardından Yunan makamları Cambaz’ı vatandaşlıktan çıkardı. Türkiye’de ise çeşitli bürokratik engeller nedeniyle uzun yıllar resmi vatandaşlık alamadı.
Bu nedenle Cambaz, yaşamının büyük bölümünü resmi olarak “vatansız”, yani haymatlos statüsünde geçirdi. Geçici ikamet belgeleriyle yaşamını sürdürmesine rağmen Türkiye’ye olan bağlılığını korudu.
Çok istediği Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığına ancak şehadetinden sonra kavuşabildi.
MUSTAFA CAMBAZ'IN AİLESİ VE ÖZEL HAYATI
Mustafa Cambaz, İstanbul’da Semra Hanım ile evlendi. Bu evlilikten Alpaslan adında bir oğlu dünyaya geldi.
Vatandaşlık sorunu, Cambaz’ın aile hayatındaki resmi işlemleri de zorlaştırdı. Uzun yıllar haymatlos statüsünde yaşayan Cambaz, bütün bu zorluklara rağmen Türkiye’ye duyduğu bağlılıktan vazgeçmedi.
Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığına kavuşma arzusu ise hayatı boyunca devam etti. Devlet vatandaşlığı kendisine şehadetinden sonra verdi.
MUSTAFA CAMBAZ'IN GAZETECİLİK KARİYERİ NASIL BAŞLADI?
Cambaz, gazetecilik ve fotoğrafçılık alanındaki çalışmalarına 1999 yılında başladı. Yeni Şafak gazetesi ve TVNET bünyesinde foto muhabiri olarak görev yaptı.
Mesleğini yalnızca fotoğraf çekmek olarak değerlendirmeyen Cambaz, çalışmalarını aynı zamanda bir kültür ve tarih arşivi oluşturma faaliyeti olarak gördü.
Anadolu’nun farklı bölgelerini dolaşan Cambaz; camilerden medreselere, hamamlardan çeşmelere, hanlardan saraylara kadar çok sayıda tarihi yapıyı fotoğrafladı.
Bu çalışmalar sonucunda 10 binden fazla mimari eseri kayıt altına aldı.
MUSTAFA CAMBAZ'IN “KAYIT FOTOĞRAFCILIĞI” NEDİR?
Cambaz’ın fotoğrafçılığını diğer çalışmalardan ayıran temel noktalardan biri, fotoğrafı yalnızca estetik bir görüntü olarak görmemesiydi.
O, Anadolu’da karşılaştığı tarihi ve kültürel değerleri gelecek kuşaklara aktarmayı amaçladı. Bu nedenle çalışmalarını bir anlamda “tarihi kayıt tutma” görevi olarak değerlendirdi.
Türkiye’nin farklı bölgelerini gezen Cambaz, geçmişten günümüze ulaşan çok sayıda mimari eseri fotoğraflayarak kapsamlı bir arşiv oluşturdu.
MUSTAFA CAMBAZ KAÇ ULU CAMİYİ FOTOĞRAFLADI?
Mustafa Cambaz, Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığının desteğiyle Türkiye genelindeki 118 ulu camiyi tek tek gezerek fotoğrafladı.
Bu çalışmayla Türkiye’deki 118 ulu caminin tamamını fotoğraflayan tek sanatçı oldu.
Cambaz, hayatının son döneminde bu büyük çalışmasını kitaplaştırdı. Ölümünden yalnızca bir ay önce, “Türkiye Ulu Camileri” adıyla hazırladığı albüm kitap yayımlandı.
Bu eser, onun Anadolu’nun kültürel ve mimari mirasına yönelik çalışmalarının önemli bir parçası olarak öne çıktı.
MUSTAFA CAMBAZ NEDEN ÇENGELKÖY'Ü SEVİYORDU?
İstanbul’a büyük bir sevgi besleyen Mustafa Cambaz’ın kentte özel bir bağ kurduğu yerlerden biri Çengelköy oldu.
Üsküdar’ın tarihi semtlerinden Çengelköy’de hayatı boyunca üç kez ev değiştirdi. Darbe girişiminden yaklaşık bir ay önce ise semtteki son evine taşındı.
Cambaz, yeni evine taşındığı dönemde kitaplarını dahi tam olarak yerleştiremeden günlerini geçirdi. Özellikle balkonundan İstanbul Boğazı’nı seyretmekten büyük keyif aldı.
Çengelköy’e duyduğu bağlılık, hayatının son gecesinde de onu semtin sokaklarına taşıdı.
MUSTAFA CAMBAZ 15 TEMMUZ GECESİ NE YAPTI?
15 Temmuz 2016 gecesi Türkiye’de darbe girişimi başladı. Mustafa Cambaz, gelişmeleri öğrendiğinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın çağrısı üzerine sokağa çıktı.
Cambaz, sosyal medya hesabından “Başkomutan Erdoğan’ın isteği ve emriyle sokağa çıkıyoruz” paylaşımını yaptı.
Ardından Çengelköy’de darbecilere karşı direnen vatandaşların arasına katıldı. Darbe girişimine karşı mücadele eden halkın ön saflarında yer aldı.
MUSTAFA CAMBAZ NASIL ŞEHİT OLDU?
15 Temmuz gecesi Çengelköy’de darbeci askerler Çengelköy Karakolu’nu ele geçirmeye çalıştı. Bu sırada askerler, karakol çevresinde direnen vatandaşların üzerine ateş açtı.
Mustafa Cambaz da darbecilere karşı direnen vatandaşların arasındaydı. Açılan ateş sırasında göğsüne iki kurşun isabet etti.
Ağır yaralanan Cambaz, Çengelköy’de hayatını kaybetti ve 15 Temmuz darbe girişimi sırasında şehit oldu.
MUSTAFA CAMBAZ'IN CENAZESİ NEREYE DEFNEDİLDİ?
Mustafa Cambaz için Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Tatbikat Camii’nde cenaze namazı kılındı.
Cenaze namazının ardından Cambaz, Çengelköy Mezarlığı’na defnedildi.
Hayatı boyunca özel bir bağ kurduğu Çengelköy, onun son yolculuğunun da önemli bir parçası oldu.
MUSTAFA CAMBAZ'IN MİRASI NASIL YAŞATILIYOR?
Mustafa Cambaz’ın gazetecilik ve fotoğrafçılık alanındaki çalışmaları, ölümünün ardından farklı projelerle yaşatılmaya devam etti.
Cambaz’ın adı, Yeni Şafak gazete binasının yakınında bulunan Topkapı Metrobüs durağına verildi. Durağın adı “Şehit Mustafa Cambaz” olarak değiştirildi.
Fotoğraf alanındaki çalışmalarını yaşatmak amacıyla ayrıca Şehit Mustafa Cambaz Fotoğraf Yarışması düzenlenmeye başlandı.
Türkiye’nin farklı illerinde eğitim kurumları ve kütüphaneler de onun adını taşıyor. Üsküdar’da da Mustafa Cambaz’ın adının verildiği eğitim kurumları ve kütüphaneler bulunuyor.
MUSTAFA CAMBAZ'IN HAYATI NEDEN ÖNEMLİ?
Mustafa Cambaz’ın hayatı, Batı Trakya’dan Türkiye’ye uzanan bir göç ve aidiyet hikâyesinin yanı sıra gazetecilik, fotoğrafçılık ve kültürel miras çalışmalarını da bir arada barındırıyor.
Cambaz, gençlik yıllarında verdiği karar nedeniyle doğduğu topraklardan ayrıldı. Türkiye’de uzun yıllar vatandaşlık sorunu yaşadı. Buna rağmen mesleği aracılığıyla Anadolu’nun tarihi ve kültürel değerlerini belgelemeye devam etti.
Binlerce tarihi yapıyı fotoğraflaması, 118 ulu camiyi kayıt altına alması ve “Türkiye Ulu Camileri” albümünü hazırlaması, onun fotoğrafçılık alanındaki çalışmalarının temel unsurları arasında yer aldı.
15 Temmuz 2016 gecesi ise gazeteci kimliğinin ötesinde, darbe girişimine karşı sokağa çıkan vatandaşların arasında yer aldı. Çengelköy’de darbecilerin açtığı ateş sonucu şehit düşen Cambaz, geride geniş bir fotoğraf arşivi ve kültürel miras çalışmaları bıraktı.
