Türk edebiyatının en üretken kalemlerinden biri olan Rıfat Ilgaz, şiirlerinden romanlarına, mizah öykülerinden çocuk kitaplarına kadar geniş bir yelpazede eserler verdi. Toplumcu gerçekçi edebiyatın öncü isimleri arasında yer alan usta yazar, özellikle eğitim sistemini mizahi bir dille eleştirdiği Hababam Sınıfı serisiyle yediden yetmişe herkesin sevgisini kazandı. Sosyal medyada yeniden gündeme gelen Ilgaz’ın yaşam öyküsü, azmi ve edebi mücadelesiyle dikkat çekiyor.
RIFAT ILGAZ KİMDİR VE ÇOCUKLUK YILLARI NASIL GEÇTİ
Tam adıyla Mehmet Rıfat Ilgaz, 1911 yılında Kastamonu’nun Cide ilçesinde dünyaya gözlerini açtı. Nüfus kayıtlarına göre 8 Mayıs olarak belirlenen doğum tarihi, annesinin ifadesiyle şiddetli kar yağışının olduğu bir kış gününe, yani 1910 yılının şubat ayına işaret eder. Yedi kardeşin en küçüğü olarak büyüyen Ilgaz, babasının vefatı üzerine ailesine destek olmak amacıyla eğitim hayatında radikal bir karar aldı. Çok istediği liseye devam etmek yerine Kastamonu Muallim Mektebine girerek öğretmenlik yolunu seçti.
ÖĞRETMENLİK YILLARI VE AKADEMİK KARİYERİ
1930 yılında mezun olan Rıfat Ilgaz; Gerede, Akçakoca ve Gümüşova gibi bölgelerde ilkokul öğretmenliği ve başöğretmenlik yaptı. Ankara Gazi Eğitim Enstitüsü Edebiyat Bölümü'nü 1938 yılında tamamladıktan sonra Türkçe öğretmeni olarak Adapazarı'na atandı. Ancak tam bu dönemde yakalandığı verem hastalığı, mesleğini icra etmesine engel oldu. İstanbul’daki Yakacık Sanatoryumunda uzun süreli bir tedavi süreci geçiren yazar, bu zorlu günlerde bile yazmaktan ve okumaktan kopmadı.
TOPLUMCU EDEBİYATIN SESİ VE HABABAM SINIFI’NIN DOĞUŞU
Rıfat Ilgaz, 1940’lı yıllarda toplumcu şiirin en güçlü temsilcilerinden biri haline geldi. İlk şiir kitabı "Yarenlik"in ardından yayımladığı "Sınıf" adlı eseri nedeniyle hukuki süreçlerle karşılaştı ve hapis yattı. 1957 yılında yayımlanan "Hababam Sınıfı", Türk edebiyatında mizahın ve toplumsal eleştirinin zirve noktalarından biri oldu. Bu eser, tiyatro sahnelerinin ardından sinemaya uyarlanarak Türkiye’nin en çok izlenen film serilerinden biri haline geldi. Kel Mahmut, İnek Şaban ve Güdük Necmi gibi karakterler, yazarın kendi öğretmenlik ve öğrencilik yıllarından süzdüğü gerçek tiplemeler olarak tarihe geçti.
ÖNEMLİ ESERLERİ VE KAZANDIĞI BAŞARILAR
Yazarın "Karartma Geceleri" adlı romanı, İkinci Dünya Savaşı yıllarının zorlu atmosferini ve aydın kesimin mücadelesini anlatır. Bu eser, 2004 yılında Milli Eğitim Bakanlığı’nın "100 Temel Eser" listesine dahil edildi. Ayrıca "Yıldız Karayel" romanıyla hem Madaralı Roman Ödülü’nü hem de Orhan Kemal Roman Armağanı’nı kazandı. Ilgaz; Halime Kaptan, Pijamalılar ve Apartıman Çocukları gibi pek çok kitapla toplumun her kesimine hitap etmeyi başardı. Günümüzde yazarın tüm eserleri, oğlu Aydın Ilgaz ile kurduğu Çınar Yayınları aracılığıyla okurlara ulaşıyor.
RIFAT ILGAZ KAÇ YAŞINDA VE NE ZAMAN VEFAT ETTİ
Edebiyat dünyasının "Koca Çınar"ı, 7 Temmuz 1993 tarihinde İstanbul’daki evinde 82 yaşındayken hayata gözlerini yumdu. Madımak Olayı'ndan kısa bir süre sonra vefat eden yazarın kaybı, sanat dünyasında büyük bir boşluk yarattı. Mezarı İstanbul Zincirlikuyu Mezarlığı'nda bulunan Ilgaz, geride bıraktığı onlarca eser ve sarsılmaz toplumcu duruşuyla yaşamaya devam ediyor.
