İran tarihinin en kritik dönemeçlerinden biri olan 1979 İslam Devrimi öncesinde, ülkenin resmi veliaht prensi unvanını taşıyan Rıza Pehlevi, hanedanın yaşayan en kıdemli üyesi olarak dikkat çekiyor. 31 Ekim 1960 tarihinde başkent Tahran'da dünyaya gelen Pehlevi, Şah Muhammed Rıza ile Şahbanu Farah Pehlevi’nin en büyük oğludur. Babasının 1980 yılında Mısır’da hayatını kaybetmesiyle birlikte Pehlevi hanedanının temsilciliğini üstlenen Rıza Pehlevi, o tarihten bu yana sembolik bir liderlik vasfı taşıyor. Sürgün yılları boyunca İran’ın siyasi geleceğine dair fikirleriyle sık sık uluslararası basının karşısına çıkıyor.
AMERİKA’DAKİ YAŞAMI VE AKADEMİK GEÇMİŞİ
Rıza Pehlevi, devrimin ardından yerleştiği Amerika Birleşik Devletleri’nde hem eğitim hem de aile hayatını şekillendirdi. 2026 yılı itibarıyla 66 yaşına giren Pehlevi, bugün yaşamını Washington D.C. yakınlarındaki Maryland eyaletinde sürdürüyor. Eğitimini havacılık ve siyaset bilimi üzerine tamamlayan Pehlevi, profesyonel bir jet pilotu sertifikasına sahiptir. Eşi Yasmine Pehlevi ve kızları Noor, Iman ve Farah ile sakin bir hayat yaşayan veliaht prens, vaktinin büyük bir kısmını İran’daki gelişmeleri takip ederek ve uluslararası diplomasi trafiğini yöneterek geçiriyor.
LAİK VE DEMOKRATİK BİR İRAN VİZYONU
Rıza Pehlevi, siyasi duruşunu klasik bir mutlak monarşi savunuculuğunun ötesinde konumlandırıyor. Kendisini İran halkının kendi kaderini tayin etmesi sürecinde bir "arabulucu" olarak tanımlayan Pehlevi, ülkesinde laik ve demokratik bir yönetim yapısının kurulmasını hedefliyor. Özgür bir referandum yapılmasını savunan Pehlevi, halkın meşrutiyet veya cumhuriyet seçeneklerinden birini baskı altında kalmadan seçmesi gerektiğini vurguluyor. Özellikle 2022 yılında ivme kazanan toplumsal hareketlere verdiği güçlü destekle, muhalefetin uluslararası platformlardaki en tanınan yüzlerinden biri haline geliyor.
MUHALEFETİN BİRLEŞTİRİCİ GÜCÜ VE DİPLOMATİK GİRİŞİMLERİ
Son yıllarda İran’da yaşanan protesto dalgaları, Rıza Pehlevi’nin diplomatik faaliyetlerini daha görünür kılıyor. Batılı hükümetlerle temaslarını sıklaştıran Pehlevi, insan hakları, kadın özgürlükleri ve ifade hürriyeti konularında küresel kamuoyunu harekete geçirmeye çalışıyor. Sürgündeki farklı muhalif grupları ortak bir paydada buluşturmak için mesai harcayan veliaht prens, İran yönetimi üzerindeki uluslararası baskının artırılması yönünde çağrılar yapıyor. Pehlevi'nin yürüttüğü bu çalışmalar, İran’ın gelecekteki olası yönetim modelleri üzerine yapılan tartışmalarda isminin her zaman ön planda kalmasını sağlıyor.
