Irak siyasetinde Baas Partisi çatısı altında yükselen Saddam Hüseyin, ülkeyi uzun yıllar boyunca demir yumrukla yöneten en baskın figür olarak tarihe geçti. 1968 yılındaki darbede kilit bir rol üstlenen Hüseyin, 1979 yılında resmen devlet başkanlığı koltuğuna oturdu. Ancak resmi görevinden çok daha önce, yönetim mekanizmalarının merkezinde fiili bir otorite kurmayı başardı. Hüseyin'in iktidar yılları, hem bölgesel çatışmalarla hem de Irak içindeki sert yönetim politikalarıyla şekillendi.
TİKRİT'TEN BAĞDAT'A UZANAN SİYASİ YÜKSELİŞ VE HAYATI
Saddam Hüseyin, 28 Nisan 1937 tarihinde Tikrit kenti yakınlarındaki El Avja köyünde, El Hatap aşiretine mensup yoksul bir ailede dünyaya gözlerini açtı. Henüz doğmadan babasını kaybeden Hüseyin'e, annesi "karşı koyan" anlamına gelen "Saddam" ismini verdi. Gençlik yıllarında siyasete ilgi duyan Hüseyin, 1970'li yıllarda petrol sanayisini millileştirerek Irak ekonomisini hızla büyüttü. Bu ekonomik atılım, devlet üzerindeki kontrolünü pekiştirmesine ve yönetim kadrolarına kendisine sadık isimleri yerleştirmesine zemin hazırladı.
SAVAŞLAR VE SERT POLİTİKALARLA GEÇEN İKTİDAR DÖNEMİ
Saddam Hüseyin'in yönetim süreci, büyük çaplı savaşlara ve uluslararası krizlere sahne oldu. Sekiz yıl süren İran-Irak Savaşı ve ardından gelen Körfez Savaşı, ülkenin kaderini değiştirdi. İsrail karşıtı tutumu sayesinde Arap dünyasının belirli kesimlerinden destek alan Hüseyin, Batılı devletler tarafından otoriter bir lider olarak tanımlandı. İktidarı süresince özellikle Şiilere ve Kürtlere yönelik uyguladığı sert baskı politikaları, uluslararası arenada yoğun eleştirilere ve raporlara konu oldu.
YÖNETİMİN ÇÖKÜŞÜ VE YAKALANMA SÜRECİ
2003 yılında ABD ve Birleşik Krallık liderliğindeki koalisyon güçleri, kitle imha silahları iddiasıyla Irak’ı işgal etti. 9 Nisan 2003 tarihinde başkent Bağdat’ın düşmesiyle birlikte Saddam Hüseyin’in iktidarı resmen devrildi ve Baas Partisi faaliyetlerini sonlandırdı. İşgalden yaklaşık sekiz ay sonra, doğduğu bölge olan Tikrit yakınlarında bir yeraltı sığınağında yakalanan Hüseyin, Irak özel mahkemesinde yargılanmak üzere cezaevine gönderildi.
DUCEYL DAVASI VE İDAM KARARI
Irak mahkemesi, Saddam Hüseyin’i 1982 yılında Duceyl kasabasında gerçekleşen ve 148 Şii vatandaşın hayatını kaybettiği olaylardan doğrudan sorumlu tuttu. Yargılama süreci sonunda mahkeme heyeti, Hüseyin’i "insanlığa karşı suç işlemek" gerekçesiyle 5 Kasım 2006 tarihinde idam cezasına mahkûm etti. Karar, hem Irak içerisinde hem de uluslararası kamuoyunda farklı yankılar uyandırdı.
İNFAZ SÜRECİ VE SON YOLCULUĞU
Saddam Hüseyin, 30 Aralık 2006 tarihinde, Kurban Bayramı’nın ilk gününde Bağdat’ın kuzeyindeki Kazımiye bölgesinde bulunan bir askeri tesiste asılarak idam edildi. Sabah saatlerinde gerçekleştirilen infazın görüntüleri kısa sürede tüm dünyaya yayıldı. İdamın ardından naaşı, ailesi tarafından teslim alınarak doğum yeri olan El Avja köyüne götürüldü. Burada defnedilen Hüseyin’in mezarı zamanla bir türbe görünümü kazansa da, 2015 yılındaki şiddetli çatışmalar sırasında yapı tamamen yıkıldı.
