Next
Havacılık dünyası, Dubai ile Tel Aviv arasında sefer gerçekleştiren Flydubai yolcu uçağında art arda yaşanan olağanüstü dakikaları konuşuyor. Ürdün hava sahası üzerinde seyreden uçaktan önce genel tehlike sinyali, ardından ise uçak kaçırma şüphesini bildiren özel kodlar gönderildi. Bu kritik sinyallerin ardından İsrail hava kuvvetlerine ait savaş uçakları havalandı ve bölgede hareketli saatler başladı. Yaklaşık 100 İsrail vatandaşının bulunduğu uçak rotasını Suudi Arabistan yönüne çevirirken, yaşanan bu gizemli olayın ardından havacılıkta kullanılan transponder kodlarının ne ifade ettiği merak konusu oldu.
7700 UÇAK KODU NEDİR VE HANGİ DURUMLARDA KULLANILIR?
Uçakların kimliğini ve acil durumlarını hava trafik kontrolörlerine bildiren transponder cihazlarında yer alan 7700 kodu, genel acil durumu ifade ediyor. Amerika Birleşik Devletleri Federal Havacılık İdaresi (FAA) prosedürleri de bu kodun, uçuş emniyetini tehlikeye atan her türlü genel kriz anında pilotlarca aktif hale getirildiğini belirtiyor.
Dubai-Tel Aviv rotasında ilerleyen Flydubai uçağı, Ürdün hava sahasına girdiğinde kuleye ilk olarak bu genel acil durum sinyalini iletti. Ancak hemen ardından 7500 kodunun gönderilmesi, havacılık otoritelerinin olaydaki soru işaretlerini hızla artırmasına yol açtı.
Konuyu değerlendiren Havacılık Uzmanı Dr. Tolga İnan, CNN Türk yayınındaki açıklamasında sistemdeki üç temel acil durum kodunun işleyişine dikkat çekti:
“Öncelikle 3 tane kod var burada. 7500, 7600, 7700. 7700 genel acil durum demektir. Bunun içerisinde her şey olabilir. Daha sonra 7500’a bastığı zaman da burada bir kaçırılma şüphesi oluyor. Aslında kaçırılma şüphesi önce genel acil durum bilgisi ve daha sonra da bunun kaçırılma şüphesine dönüşmesi oluyor. Eğer 7600’a dönseydi bir teknik arıza, bir telsiz iletişim arızası olduğu anlamına gelirdi. Ama 7500’a dönmesi, burada bir kaçırılma şüphesi olduğu anlamına geliyor. Yani bu yüzden de zaten kaçırılma şüphesiyle olay bir şekilde yankılanıyor.”
7500 UÇAK KODU NEDİR VE KANUNSUZ MÜDAHALEYİ NASIL BİLDİRİR?
Sistemdeki 7500 kodu, uçak kaçırma veya uçağa yönelik yasa dışı müdahale girişimlerini bildiren özel bir acil durum kodudur. FAA düzenlemeleri de bu kodun doğrudan hava korsanlığı ve yasa dışı dış müdahale senaryolarıyla bağlantılı olduğunu net bir şekilde tanımlar.
Flydubai uçağından 7700 sinyalinin ardından 7500 kodunun da bildirilmesi, İsrail savaş uçaklarının acilen havalanmasına neden oldu. Yaklaşık 100 İsrail vatandaşının bulunduğu uçak daha sonra Suudi Arabistan hava sahasına doğru ilerleyişini sürdürdü. Dr. Tolga İnan, CNN Türk ekranlarında 7500 kodunun kullanım amacını şu sözlerle vurguladı:
“Önce genel acil durum bilgisi verilir. Bu genel bir bilgi. Genel bilgiden sonra eğer 7600 denseydi burada bir iletişim arızası vardı. Ama 7500’a dönülmesi de kaçırılma şüphesini veya yasa dışı müdahaleyi ortaya çıkartıyor. O yüzden zaten 7500 veriliyor. Yani burada evet, bir kaçırılma şüphesi olduğu aşikar.”
DUBAİ-TEL AVİV SEFERİNDE KABİN İÇİNDE NELER YAŞANDI?
Dubai-Tel Aviv hattındaki uçuşta Ürdün hava sahasında yaşananlar, havacılık güvenliği protokollerini yeniden gündeme taşıdı. Uçaktan arka arkaya gönderilen 7700 ve 7500 sinyalleri savaş uçaklarının müdahale için havalanmasını tetiklerken, yaklaşık 100 İsrail vatandaşının taşıyan uçak Suudi Arabistan yönüne yönlendirildi. Dr. Tolga İnan, yaşanan krizin kabin içinde meydana gelen olağanüstü bir durumdan kaynaklanmış olabileceğini belirtti.
KABİN İÇİNDEKİ KRİZLER PİLOTA NASIL AKTARILIYOR?
Dr. Tolga İnan, CNN Türk'teki değerlendirmesinde 2001 yılı sonrasında kokpit kapılarının sürekli kilitli tutulduğunu, pilotların kabini kameralar ve monitörler aracılığıyla sürekli gözlemlediğini hatırlattı. Kabin içerisinde yaşanabilecek şiddet girişimlerinde ekiplerin özel iletişim yöntemleri kullandığını ifade eden İnan, şu tespiti paylaştı:
“Mesela 2001 yılından sonra kokpit kapısının sürekli kilitli olması, asla açılamaması ve pilotun da monitör eşliğinde sürekli uçağı gözetlemesi, gözlemlemesi söz konusu. Ayrıca zaten uçakta bir girişim söz konusu olsa da buna ‘encoded word’ diyoruz. Burada kabin memuru veya kabin amiri, daha doğrusu, bir sözle, bir kelimeyle, bir ifadeyle de bu şüpheli durumu pilota bildirebilir. Şöyle bir şey olabilir. Kabin içinde bir şiddet girişimi olmuştur. Briefing, pre-briefing’i yaparken o anda belirtilmiştir. Onu kabin amiri bir şekilde pilota ifade etmiştir. Pilot da bu ifade doğrultusunda 7500’ü bir şekilde kuleye bildirmiş olabilir. Yani akla gelen bu.”
