Kahramanmaraş'ta beş belediyeye sayıştay şoku!

Kamu harcamalarında şeffaflığı ve rekabeti korumak amacıyla uygulanan yasal limitler, 2025 yılı denetimlerinde birçok yerel yönetimin takılmasına neden oldu.

Sayıştay Başkanlığı’nın son yayımladığı denetim raporları; 48 il genelinde tam 126 belediyenin, Kamu İhale Kurulu’ndan gerekli onayı almadan doğrudan temin ve pazarlık usulü harcama limitlerini aştığını ortaya çıkardı. Raporda yer alan iller arasında 5 ilçe belediyesiyle Kahramanmaraş da göze çarpıyor.

KAHRAMANMARAŞ'TAN 5 İLÇE BELEDİYESİ SAYİŞTAY RAPORUNDA

Sayıştay denetçilerinin Kahramanmaraş özelinde yürüttüğü incelemeler, kentteki 5 ilçe belediyesinin doğrudan temin sınırı kuralına uymadığını gösterdi. Rapordaki verilere göre Kahramanmaraş'ın Andırın, Çağlayancerit, Ekinözü, Göksun ve Nurhak belediyeleri, bütçelerinde mal ve hizmet alımı için ayırdıkları ödeneğin yüzde 10'luk kısmını Kamu İhale Kurulu'ndan izin almadan harcadı. Kentteki bu uygulamalar, usulsüz limit aşımı başlığı altında Sayıştay'ın resmi bulgularına girdi.

KAMU İHALE KANUNU YÜZDE 10 SINIRINI NEDEN ZORUNLU KILIYOR?

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62’nci maddesinin (ı) bendi, kamu idarelerinin ihalesiz alım yapmasını belirli standartlara bağlıyor. Kanun; idarelerin doğrudan temin veya pazarlık usulüyle yapacağı yıllık toplam harcama tutarını, bütçelerine koydukları ödeneğin en fazla yüzde 10'u kadar tutmalarını şart koşuyor.

Eğer bir belediye bu oranı geçmek isterse, harcamayı yapmadan önce Kamu İhale Kurulu'ndan "uygun görüş" almak mecburiyetinde. Mevzuat; mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri için bu hesaplamayı ayrı ayrı yürütüyor. Amaç ise son derece net: Alımlarda ana yöntemin şeffaf, ilana açık ve rekabetçi ihaleler olmasını sağlamak; ihalesiz alımları ise sadece istisnai durumlarda tutmak.

Kahramanmaraş İçin Sarı Kodlu Alarm! 29 Ekim'de Kuvvetli Yağış Bekleniyor

İçeriği Görüntüle

PARASAL LİMİTLER VE İZİNSİZ HARCAMANIN BOYUTLARI

Sayıştay denetimlerinde esas alınan parasal üst limitler, harcamaların kapsamını net biçimde gösteriyor. Uygulanan kurallara göre pazarlık usulü alımlarda üst sınır 2.668.214,00 TL seviyesindeyken; doğrudan temin limiti büyükşehir sınırlarındaki kurumlar için 800.366,00 TL, diğer idareler için ise 266.618,00 TL olarak uygulanıyor.

Raporlar incelediğinde bazı şehirlerdeki harcama farkları dikkat çekici boyutlara ulaşıyor:

• Ordu Büyükşehir Belediyesi: Mal alımı için ayrılan 165 milyon TL'lik yasal bütçe sınırını 104,6 milyon TL aşarak toplamda 269,6 milyon TL harcama yaptı.

• Çankırı Belediyesi: 39,9 milyon TL olan yasal limitini yaklaşık üç katına çıkararak harcamasını 118 milyon TL seviyesine taşıdı.

• Gaziantep Araban Belediyesi: 7,7 milyon TL'lik yasal kotaya karşın doğrudan temin harcamasını 26,8 milyon TL'ye çıkardı.

• Eskişehir Büyükşehir Belediyesi: Yüzde 10 sınırını aşan 70,3 milyon TL'lik alımının 64,8 milyon TL'si için izin alırken, kalan 5,5 milyon TL'lik kısmı izinsiz gerçekleştirdi.

• Bilecik Belediyesi: Geçen yıl olduğu gibi bu yıl da kuralı ihlal etti. 27,3 milyon TL'lik sınırı 6,8 milyon TL aşarak harcamasını 34,1 milyon TL'ye yükseltti.

BELEDİYELERİN GEREKÇESİ: ACİL VE ÖNGÖRÜLEMEYEN İHTİYAÇLAR

Sayıştay'ın bulgularına yanıt veren yerel yönetimlerin büyük bölümü tespitleri kabul etti. Belediyeler, limit aşımlarını genel olarak aksamayan kamu hizmeti sunma zorunluluğuna ve özellikle araç-iş makinesi yedek parçası gibi öngörülemeyen acil ihtiyaçlara bağladı. Kurumlar, sonraki faaliyet dönemlerinde yasal izin süreçlerine dikkat edeceklerini taahhüt etti. Ancak Sayıştay, yapılan bu açıklamaların geçmiş döneme ait mevzuat ihlallerini ortadan kaldırmadığını vurguladı.

İŞTE SAYİŞTAY RAPORUNA GÖRE SINIRI AŞAN 126 BELEDİYENİN TAM LİSTESİ

Sayıştay’ın 2025 yılı denetim raporlarında, Kamu İhale Kurulu izni olmadan bütçe limitini aştığı tespit edilen 48 il ve ilçe belediyeleri şu şekilde sıralandı:

• Kahramanmaraş (5): Andırın, Çağlayancerit, Ekinözü, Göksun, Nurhak

• Adana (2): Ceyhan, Saimbeyli

• Afyonkarahisar (2): Bayat, Çobanlar

• Ankara (5): Çamlıdere, Etimesgut, Gölbaşı, Pursaklar, Sincan

• Antalya (1): Serik

• Aydın (3): Buharkent, İncirliova, Köşk

• Bartın (3): Bartın Belediyesi, Kurucaşile, Ulus

• Bilecik (1): Bilecik Belediyesi

• Bitlis (2): Mutki, Tatvan

• Burdur (1): Tefenni

• Bursa (4): Gemlik, İznik, Mudanya, Osmangazi

• Çanakkale (2): Bayramiç, Lapseki

• Çankırı (2): Çankırı Belediyesi, Kurşunlu

• Çorum (7): Alaca, Bayat, Boğazkale, Kargı, Laçin, Mecitözü, Ortaköy

• Denizli (1): Çivril

• Diyarbakır (2): Kulp, Lice

• Düzce (1): Yığılca

• Edirne (2): Lalapaşa, Süloğlu

• Elazığ (1): Sivrice

• Erzurum (2): Erzurum Büyükşehir, Yakutiye

• Eskişehir (7): Eskişehir Büyükşehir, Alpu, Günyüzü, İnönü, Mihalıççık, Odunpazarı, Seyitgazi

• Gaziantep (2): Araban, Yavuzeli

• Giresun (4): Giresun Belediyesi, Dereli, Doğankent, Görele

• İstanbul (4): Beylikdüzü, Büyükçekmece, Gaziosmanpaşa, Silivri

• İzmir (5): Çiğli, Güzelbahçe, Seferihisar, Selçuk, Urla

• Kars (2): Kars Belediyesi, Sarıkamış

• Kastamonu (9): Kastamonu Belediyesi, Araç, Azdavay, Daday, Devrekani, Hanönü, İhsangazi, Pınarbaşı, Taşköprü

• Kayseri (1): Kayseri Büyükşehir

• Kırıkkale (1): Balışeyh

• Kilis (1): Kilis Belediyesi

• Kocaeli (1): Başiskele

• Kütahya (4): Emet, Hisarcık, Pazarlar, Simav

• Malatya (4): Arapgir, Arguvan, Yazıhan, Yeşilyurt

• Manisa (4): Demirci, Gördes, Kırkağaç, Selendi

• Mersin (1): Mezitli

• Muğla (1): Bodrum

• Ordu (1): Ordu Büyükşehir

• Osmaniye (2): Osmaniye Belediyesi, Toprakkale

• Rize (2): Rize Belediyesi, İyidere

• Sakarya (2): Sakarya Büyükşehir, Geyve

• Samsun (5): Havza, Kavak, Ladik, Terme, Yakakent

• Sinop (3): Dikmen, Durağan, Saraydüzü

• Sivas (4): Divriği, Gölova, İmranlı, Zara

• Şanlıurfa (1): Eyyübiye

• Tekirdağ (1): Kapaklı

• Tokat (1): Tokat Belediyesi

• Tunceli (2): Hozat, Ovacık

• Van (2): Bahçesaray, Gevaş