İsmail Nihat Erim, 17 Mart 1912 tarihinde Kocaeli’nin Kandıra ilçesinde Raif Bey ve Macide Hanım’ın evladı olarak dünyaya geldi. Ortaöğrenimini Türkiye’nin köklü eğitim kurumlarından Galatasaray Lisesi’nde tamamlayan Erim, yükseköğrenimini İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde bitirdi. Akademik vizyonunu genişletmek amacıyla Fransa’ya giden Erim, Paris Hukuk Fakültesi’nde doktora derecesi aldı. Türkiye’ye dönüşünde akademik basamakları hızla tırmanarak 1939’da Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde doçent, 1941’de ise profesör ünvanını kazandı. Kamu hukuku alanındaki uzmanlığıyla Birleşmiş Milletler Uluslararası Hukuk Komisyonu üyeliğine kadar yükseldi.
SİYASETE ADIM VE DEVLET KADEMELERİNDEKİ YÜKSELİŞİ
Nihat Erim, siyasi yolculuğuna Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) saflarında başladı. 1943 yılında milletvekili seçilerek parlamentoya giren Erim, devlet yönetiminde kritik sorumluluklar üstlendi. Hasan Saka kabinesinde Bayındırlık Bakanlığı, Şemsettin Günaltay hükümetinde ise Başbakan Yardımcılığı görevlerini yürüttü. CHP’nin iktidarı kaybettiği dönemde medya yoluyla siyasi mücadelesini sürdüren Erim, Ulus gazetesinde başyazarlık yaptı; ardından Yeni Ulus ve Halkçı gazetelerini kurarak fikirlerini kamuoyuyla paylaştı. 1960’lı yıllarda yeniden Meclis’e giren deneyimli siyasetçi, Kıbrıs meselesi gibi milli konularda devletin tezlerini uluslararası alanda savundu.
12 MART MUHTIRASI VE BAŞBAKANLIK DÖNEMİ
Türkiye’nin siyasi tarihini değiştiren 12 Mart 1971 Muhtırası sonrası ordu, partiler üstü bir hükümet kurulmasını talep etti. Bu süreçte Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay, hükümeti kurma görevini Nihat Erim’e verdi. Erim, tarafsızlık ilkesi gereği CHP’den istifa ederek 26 Mart 1971’de başbakanlık koltuğuna oturdu. Başbakanlığı döneminde anayasa değişikliklerine ve sert güvenlik politikalarına odaklandı. Özellikle "Balyoz Harekâtı" olarak bilinen asayiş operasyonları nedeniyle siyasi literatüre "Balyoz" lakabıyla geçti. 1972 yılına kadar iki ayrı hükümet kuran Erim, görev süresinin ardından Cumhuriyet Senatosu’nda kontenjan senatörü olarak siyasi birikimini aktarmaya devam etti.
NİHAT ERİM’İN ÖZEL YAŞAMI VE YAZILI ESERLERİ
Kamile Hanım ile evli ve iki çocuk babası olan Nihat Erim, siyasetçi kimliğinin yanı sıra üretken bir yazardı. Özellikle Kıbrıs sorununa dair gözlemlerini "Bildiğim ve Gördüğüm Ölçüler İçinde Kıbrıs" adlı kitabında topladı. Hukukçu kimliğiyle devletin anayasal yapısı üzerine pek çok makale kaleme aldı. Ölümünden sonra yayımlanan günlükleri, Türkiye’nin en sancılı dönemlerine ışık tutan önemli tarihi belgeler arasında yerini aldı.
TRAJİK SON: DRAGOS SUİKASTI VE YANKILARI
Nihat Erim, 19 Temmuz 1980 tarihinde İstanbul Dragos’taki evinin yakınında silahlı bir saldırıya uğradı. Devrimci Sol militanlarının üstlendiği bu suikast sonucu eski Başbakan hayatını kaybetti. Olay, 12 Eylül askeri müdahalesine giden süreçte Türkiye’deki toplumsal kutuplaşmayı en üst seviyeye çıkardı. Siyasi liderlerin sağduyu çağrılarına rağmen Erim suikastı, Türkiye’nin yakın siyasi tarihinde derin bir yara ve unutulmaz bir dönüm noktası olarak kaydedildi.
Birlikte çalıştığı devlet adamları ve akademik çevresi, onu her zaman hukuka bağlılığı ve kriz anlarında sorumluluk alan devlet adamı kimliğiyle hatırladı.
