ABD'de hava ulaşımını durma noktasına getiren teknik arıza, havalimanlarında büyük bir operasyon krizine dönüştü. Ülke genelinde binlerce uçuşun iptal edilmesi ve seferlerin gecikmesi, yolcuları terminallerde beklemek zorunda bıraktı. Washington'daki Ronald Reagan Ulusal Havalimanı'nda bagaj teslim alanlarını kaplayan bavullar ise yaşanan aksaklığın en dikkat çekici görüntülerinden biri oldu.
13 Kasım'da başlayan sorun, hava trafik kontrol sistemlerindeki iletişim altyapısını etkiledi. Uçuş yasağı kaldırılmasına rağmen hava yolu şirketleri, uçak ve personel planlamasını yeniden oluşturmakta zorlandı. Pazar günü 11 bin 500'den fazla sefer iptal veya gecikmeden etkilendi.
ABD'DE HAVA TRAFİK KRİZİ NASIL BAŞLADI?
ABD'de 13 Kasım Cuma günü hava trafik kontrol merkezlerinde yaşanan teknik sorun, kısa sürede ülkenin hava ulaşımını etkisi altına aldı. Federal Havacılık İdaresi (FAA), radar ve iletişim sistemlerinde tespit edilen istikrarsızlık üzerine ülke genelindeki havalimanlarında uçak kalkışlarını durdurdu.
Yaklaşık 4,5 saat devam eden uçuş yasağı, ABD doğu saatiyle 20.15'te sona erdi. Ancak hava sahasının yeniden kullanıma açılması, biriken operasyon sorunlarını ortadan kaldırmadı. Uçakların, pilotların ve kabin ekiplerinin farklı noktalarda kalması nedeniyle hava yolu şirketleri hafta sonu boyunca sefer düzenlemekte güçlük çekti.
FAA'nın 15 Kasım'da yayımladığı verilere göre, 13 Kasım'da yaklaşık 12 bin 462 uçuş iptal edildi. Bu seferlerin 9 bin 82'si büyük hava yolu şirketlerine aitti. Kurum, iptallerin tamamının doğrudan uçuş yasağından kaynaklanmadığını da bildirdi.
WASHINGTON HAVALİMANINDA BAVUL YIĞINLARI OLUŞTU
Uçuş krizinin yolcular üzerindeki etkisi, Washington yakınlarındaki Ronald Reagan Ulusal Havalimanı'nda dikkat çekici görüntülere sahne oldu. İptal edilen ve ertelenen seferler nedeniyle bagaj teslim alanlarında çok sayıda bavul birikti.
Uçuş planları değişen yolcular, kendilerine ait bagajları bulabilmek için terminalde uzun süre bekledi. Yolcu sayısının artmasıyla oturma alanları da yetersiz kaldı. Bazı kişiler yere otururken bazı yolcular bavullarını masa olarak kullanıp bilgisayarlarından işlemlerini sürdürdü.
Havalimanı yönetimi, uçuş yasağı süresince terminallerin hizmet vermeye devam ettiğini ancak yolcuların ciddi gecikmelerle karşılaşabileceğini duyurdu.
22 HAVA TRAFİK KONTROL MERKEZİNİN 17'Sİ ETKİLENDİ
FAA'nın yürüttüğü teknik inceleme, arızanın ABD genelinde geniş bir alana yayıldığını gösterdi. Ülkedeki 22 hava trafik kontrol merkezinin 17'sinde sistem istikrarsızlığı tespit edildi. Sorun, havalimanlarına yaklaşan ve havalimanlarından ayrılan uçakları yöneten bazı kontrol birimlerini de etkiledi.
Teknik aksaklığın merkezinde, hava trafik kontrol birimleri arasındaki bağlantıyı sağlayan eski telekomünikasyon altyapısı yer aldı. Sisteme her 4-5 saniyede yaklaşık bin bağlantı isteği gönderilmesi, iletişim ağında aşırı yoğunluğa neden oldu.
Bu veri trafiği, pilotlarla kontrolörler arasındaki iletişimi ve radar bilgilerinin aktarımını aksattı. FAA, bütün iletişim kanallarının devre dışı kalmadığını, bazı frekansların ve radar bağlantılarının çalışmayı sürdürdüğünü açıkladı.
ARIZANIN KAYNAĞI İKİ EYALETTE İNCELENDİ
Teknik ekipler, sorunun kaynağına ilişkin incelemelerde Teksas'ın Amarillo ve Arkansas'ın El Dorado kentlerindeki tesislere odaklandı.
FAA'nın ağ hizmetlerini sağlayan L3Harris şirketi, El Dorado'daki iletişim tesisinde yeni bir yönlendirici kurulumu da dahil olmak üzere çalışmalar yürütüyordu. Aşırı veri trafiğinin ortaya çıkmasıyla iki noktadan gelen bağlantılar engellendi ve iletişim ağı yeniden dengelendi.
Yetkililer, benzer bir arızanın tekrarlanmasını önlemek amacıyla yaklaşık 60 yönlendiricide aynı işlevi tedbiren devre dışı bıraktı. Teknik ekipler, kesintinin kesin nedenini belirlemek için incelemelerini sürdürdü.
HAVADAKİ 3 BİN 500 UÇAK GÜVENLİ ŞEKİLDE İNDİ
Uçuşların durdurulduğu sırada ABD hava sahasında yaklaşık 3 bin 500 uçak bulunuyordu. Hava trafik kontrolörleri ve pilotlar, kullanılabilir iletişim kanallarından yararlanarak uçakların güvenli iniş yapmasını sağladı.
FAA, olay sırasında hiçbir uçağın kaybolmadığını ve bütün uçakların güvenli şekilde iniş yaptığını açıkladı. Kurum ayrıca yolcuların can güvenliğini tehdit eden bir durum yaşanmadığını bildirdi.
Hava sahasının yeniden açılmasının ardından yalnızca cuma gecesi 8 binden fazla uçuş operasyonu gerçekleştirildi.
ABD'DEKİ UÇUŞ KRİZİ AVRUPA VE MEKSİKA'YI DA ETKİLEDİ
ABD'de yaşanan teknik arıza, uluslararası uçuş trafiğinde de aksamalara yol açtı. Avrupa'dan ABD'ye yapılacak bazı seferler geçici olarak durdurulurken Meksika çıkışlı uçuşlara da kısıtlamalar getirildi.
Kriz sırasında yüzlerce uçak rotasını değiştirmek zorunda kaldı. Bazı uçaklar kalkış yaptıkları havalimanlarına geri dönerken bazıları alternatif havalimanlarına yöneldi.
Hava ulaşımındaki sorunlar kargo taşımacılığını da etkiledi. FedEx gibi büyük kargo şirketleri, teslimat süreçlerinde yaşanabilecek gecikmelere karşı önlemler aldı.
PAZAR GÜNÜ 11 BİN 500'DEN FAZLA UÇUŞ AKSADI
Uçuş yasağının sona ermesinden iki gün sonra ABD'deki havalimanlarında yoğunluk devam etti. Reuters'ın 15 Kasım tarihli haberine göre, pazar günü ülke genelinde yaklaşık 2 bin 100 uçuş iptal edildi, 9 bin 400 sefer ise gecikmeye uğradı.
Böylece yalnızca pazar günü aksaklıklardan etkilenen uçuşların sayısı 11 bin 500'ü geçti. Cumartesi günü de yaklaşık 6 bin 700 uçuş iptal edildi, 9 bin 100'den fazla sefer gecikti.
Hava yolu şirketleri arasında farklı oranlarda iptaller yaşandı. JetBlue pazar günü uçuşlarının yaklaşık yüzde 28'ini, American Airlines ise yüzde 20'sini iptal etti. United Airlines, Southwest ve Delta da aksaklıklardan etkilenen şirketler arasında yer aldı.
HAVA YOLU ŞİRKETLERİNDEN YOLCULARA ERTELEME UYARISI
Hava yolu şirketleri, kriz nedeniyle farklı havalimanlarında kalan uçakları ve personeli yeniden konumlandırmak için operasyonlarını düzenlemeye başladı. İptal edilen seferlerdeki yolcuları yeni uçuşlara yerleştirmek de şirketlerin öncelikleri arasına girdi.
Delta Air Lines, seyahat tarihini değiştirme imkânı bulunan yolcularına uçuşlarını pazartesi veya sonraki günlere ertelemelerini önerdi. American Airlines operasyonlarını yeniden planlarken Alaska Airlines da uçak ve personel düzeninin oluşturulmasının zaman alabileceği konusunda uyarıda bulundu.
FAA Başkanı Bryan Bedford, uçuş programlarının pazar akşamına kadar büyük ölçüde normale dönmesini beklediklerini açıkladı. Ulaştırma Bakanı Sean Duffy de hava ulaşımındaki toparlanmanın pazartesi günü gerçekleşeceğini öngördü.
ABD'DEKİ ARIZADA SİBER SALDIRI İZİ BULUNDU MU?
Ülke genelindeki uçuşları etkileyen teknik arızanın ardından siber saldırı ihtimali de gündeme geldi. FAA ve ABD İç Güvenlik Bakanlığı, yürütülen incelemelerde herhangi bir siber saldırıya işaret eden bulguya rastlamadıklarını açıkladı.
Yetkililer, arızanın aynı dönemde Microsoft hizmetlerinde yaşanan kesintiyle de bağlantılı olmadığını belirtti.
Yaşanan olay, ABD'nin uzun süredir tartışılan eski hava trafik kontrol altyapısını yeniden gündeme taşıdı. Ulaştırma Bakanlığı, mevcut sistemlerin yenilenmesi ve modernizasyonu için daha fazla yatırıma ihtiyaç duyulduğunu vurguladı.
11 EYLÜL'DEN BU YANA EN UZUN UÇUŞ DURDURMA KARARI
13 Kasım'da uygulanan yaklaşık 4,5 saatlik uçuş yasağı, 11 Eylül 2001 saldırılarından bu yana ABD genelinde alınan en uzun uçuş durdurma kararı olarak kayıtlara geçti.
ABD'de daha önce Ocak 2023'te pilotlara uçuş güvenliği bildirimleri gönderen sistemde meydana gelen arıza nedeniyle ülke genelinde uçak kalkışları yaklaşık iki saat durdurulmuştu.
Son olayda ise uçuşların yeniden başlaması saatler alırken hava yolu şirketlerinin normal operasyon düzenine dönmesi günlere yayıldı. Yaşananlar, hava trafiğinde kullanılan teknolojik altyapının güvenilirliği ve modernizasyon ihtiyacını bir kez daha gündeme getirdi.
Next




