Türkiye'de genelevlerin devlet gözetimi ve denetimi altında faaliyet göstermesine hukuki dayanak oluşturan düzenleme hakkında Anayasa Mahkemesinden (AYM) önemli bir karar çıktı. Mahkeme, 1930 yılından bu yana yürürlükte bulunan kanun hükmünü Anayasa'ya aykırı bularak iptal etti.

16 Temmuz 2026 tarihinde oybirliğiyle alınan karar, 17 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı. İptal için ileri bir yürürlük tarihi belirlemeyen AYM, böylece ilgili hükmün yayımlandığı gün yürürlükten kalkmasını sağladı.

Kararın gerekçesinde yalnızca fuhuş faaliyetlerinin denetlenmesi değil, insan onurunun korunması ve kişileri bu alana sürükleyen ekonomik ve sosyal koşullarla mücadele edilmesi gerektiği vurgulandı.

AYM, 1930 TARİHLİ KANUN HÜKMÜNÜ İPTAL ETTİ

Anayasa Mahkemesi, 24 Nisan 1930 tarihinde yürürlüğe giren 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 128'inci maddesini inceledi.

Söz konusu madde, devletin gözetiminde ve denetiminde fuhuş faaliyetlerinin yürütülmesine ilişkin düzenlemelere hukuki dayanak oluşturuyordu. AYM, hükmün Anayasa'da güvence altına alınan temel haklarla bağdaşmadığı sonucuna vardı.

Oybirliğiyle alınan iptal kararı, Resmî Gazete'de yayımlanmasının ardından yürürlüğe girdi. Böylece yaklaşık 96 yıldır yürürlükte bulunan kanun hükmü geçerliliğini yitirdi.

İPTAL SÜRECİNİ ÜÇ AYRI MAHKEMENİN BAŞVURUSU BAŞLATTI

Anayasa Mahkemesinin önüne gelen dosyanın temelinde, bazı konut ve iş yerlerinin belirli sürelerle mühürlenmesine ilişkin idari işlemler yer aldı.

Bu işlemlere karşı açılan davaları inceleyen Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi, Mardin 3. İdare Mahkemesi ve Danıştay 4. Dairesi, ilgili kanun hükmünün Anayasa'ya uygunluğunu sorguladı.

GSS prim borçları siliniyor: Yeni teklif Meclis'te
GSS prim borçları siliniyor: Yeni teklif Meclis'te
İçeriği Görüntüle

Üç yargı mercii de düzenlemenin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle AYM'ye başvurdu.

Başvurularda özellikle Sağlık ve İçişleri bakanlıklarının düzenleme yetkisine dikkat çekildi. Genelevlerin çalışma koşulları, faaliyet esasları ve çalışanların durumuna ilişkin temel kuralların kanunda yeterince açık biçimde belirlenmediği savunuldu.

AYM KARARINDA YOKSULLUK VE EKONOMİK ÇARESİZLİK VURGUSU

Mahkemenin kararında fuhuş konusu yalnızca kişisel tercih çerçevesinde ele alınmadı. AYM; yoksulluk, ekonomik zorunluluk, istismar ve insan ticareti gibi etkenlerin kişilerin yaşam koşulları üzerindeki etkilerine dikkat çekti.

Özellikle ekonomik ve sosyal baskılar nedeniyle fuhşa yönelen kişilerin rızalarının ne ölçüde özgür iradeye dayandığı konusunun tartışılması gerektiği belirtildi.

Gerekçede, insan bedeninin ve özellikle kadın bedeninin ekonomik kazanç elde edilen bir pazarın parçası haline gelmesinin insan onuruyla ilgili ciddi sorunlar doğurduğu değerlendirmesi yer aldı.

DEVLETİN SORUMLULUĞU SADECE FUHUŞU DENETLEMEK DEĞİL

AYM'nin kararında öne çıkan başlıklardan biri de devletin bireyleri koruma sorumluluğu oldu.

Mahkeme, devletin yalnızca fuhuş faaliyetlerini denetlemesinin yeterli olmayacağını belirtti. Kişileri bu alana yönelten yoksulluk, istismar ve ekonomik çaresizlik gibi sorunlarla mücadele edilmesi gerektiğini vurguladı.

Bu kapsamda sosyal politikaların geliştirilmesi, ekonomik ve toplumsal sorunların giderilmesi ve fuhuş faaliyetlerine aracılık eden kişi ve örgütlerle mücadele edilmesi gerektiğine işaret edildi.

AYM, devlet kontrolünün bir faaliyeti insan onuruyla uyumlu hale getirmeye tek başına yetmeyeceği değerlendirmesini yaptı.

KARAR ANAYASA'NIN 5 VE 17'NİNCİ MADDELERİNE DAYANDI

Anayasa Mahkemesi, iptal kararını Anayasa'nın iki temel maddesine dayandırdı.

  • Anayasa'nın 5'inci maddesi: Devletin temel amaç ve görevlerini, bireyin temel haklarını koruma ve geliştirme sorumluluğunu düzenliyor.

  • Anayasa'nın 17'nci maddesi: Herkesin yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkını güvence altına alıyor.

Mahkeme, devlet gözetiminde fuhuş yapılmasına imkân tanıyan düzenlemenin bireylerin maddi ve manevi varlığını koruma yükümlülüğüyle çeliştiği sonucuna ulaştı.

Kararın gerekçesinde, insan onurunu geri planda bırakarak devlet denetiminde fuhuş yapılmasına imkân veren hükmün, devletin kişilerin maddi ve manevi varlığını etkili biçimde koruma yükümlülüğüyle bağdaşmadığı ifade edildi.

Böylece AYM, 1930 tarihli kanunun 128'inci maddesini iptal ederek genelevlerin devlet denetiminde faaliyet göstermesine ilişkin söz konusu yasal dayanağı ortadan kaldırdı.