Marmara Denizi'ndeki aktif fay hatları ve İstanbul'un taşıdığı deprem tehlikesi, bilim dünyasının kapsamlı araştırmalarıyla gündemde kalmaya devam ediyor. Marmara’da 7,5 büyüklüğünde bir deprem ihtimalini değerlendiren Prof. Dr. Osman Bektaş, bu senaryonun sarsılmaz bir kesinlik taşımadığını vurguluyor. Tarihsel verilerdeki belirsizlikler ile fay hattının karmaşık davranışı, farklı kırılma modellerini de incelemeyi zorunlu kılıyor.

7,5 BÜYÜKLÜĞÜNDEKİ DEPREM SENARYOSU NASIL HESAPLANIYOR?

Bilim insanları, olası deprem senaryolarını kurgularken fay uzunluğunu, geçmiş hareketleri, kilitlenme durumlarını ve kırılma tiplerini dikkate alıyor. Çeşitli varsayımlara dayanan bu hesaplamalar, olasılık sınırlarını belirlemeye yardım ediyor.

Prof. Dr. Osman Bektaş, 7 ve üzeri büyüklükteki tahminlerin işte bu simülasyon modelleri üzerinden anlaşılması gerektiğini ifade ediyor. Bir modelin 7,5 büyüklüğünü göstermesi, o olayın mutlaka gerçekleşeceği anlamına gelmiyor; çıkan sonuç ancak veri kalitesi ve başlangıç parametreleriyle birlikte değer kazanıyor.

DEPREM ZAMANI NEDEN KESİN OLARAK TAHMİN EDİLEMİYOR?

Mevcut bilimsel imkânlar, depremin gerçekleşeceği tam gün veya yılı önceden saptamaya yetmiyor. Tarihsel dönemlerde kaydedilen depremlerin büyüklükleri hassas biçimde ölçülemediği için tekrarlanma aralıklarında ciddi belirsizlikler ortaya çıkıyor.

Fay parçalarının kilitlenme oranlarına dair farklı kabuller de model sonuçlarını doğrudan etkiliyor. Dolayısıyla tek bir çalışmaya dayanarak yakın gelecekte kesin olarak 7,5 büyüklüğünde bir sarsıntı yaşanacağını öne sürmek bilimsel gerçeklerle örtüşmüyor.

İSTANBUL İÇİN TEHLİKE VE RİSK DEĞERLENDİRMESİ

Deprem tehlikesi, bir bölgede meydana gelebilecek zemin hareketlerinin olasılığını simgelerken; deprem riski, bu hareketlerin yapılar, altyapı ve insan hayatı üzerindeki muhtemel sonuçlarını ifade ediyor.

İstanbul'un yüksek deprem tehlikesine sahip olması, afet hazırlıklarının kesintisiz devam etmesini gerektiriyor. Osman Bektaş, tehlikenin göz ardı edilmemesi gerektiğini söylerken, bilimsel belirsizliklerin kamuoyuna şeffaf bir dille aktarılmasını öneriyor.

ALTERNATİF MARMARA FAYI MODELLERİ

Marmara Fayı’nın tek celsede kırılacağı yönündeki baskın görüşün yanı sıra parçalı kırılma veya derindeki fay parçalarının sinsi sürünme (creep) hareketleri de araştırılıyor.

Bektaş, tek bir senaryoyu mutlak gerçek kabul etmek yerine tüm olasılıkların eşit şekilde test edilmesini savunuyor. Farklı modellerin karşılaştırılması, fayın gerçek davranış modelini çözmede kritik rol oynuyor.

KİŞİSEL DEPREM HAZIRLIĞI İÇİN KRİTİK ADIMLAR

İstanbul’da güvenli yaşam, depremin zamanını beklemek yerine somut önlemler almaktan geçiyor. Vatandaşların ve kurumların atması gereken başlıca adımlar şunlardır: