Kahramanmaraş’ta bir dönemin gözde mesleklerinden biri olan el emeği yorgancılık, değişen alışkanlıklar ve çırak yetişmemesi nedeniyle yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Kentte yaklaşık 40 yıldır bu mesleği sürdüren ustalar, yakın gelecekte Kahramanmaraş’ta yorgancı kalmayacağını ifade ediyor.
Yarım Asırlık Emek, Sessizce Tükeniyor
Dulkadiroğlu ilçesi Kanlıdere Caddesi’nde esnaflık yapan 62 yaşındaki Ali Kösesakal, çocuk yaşlarda başladığı yorgancılığı tam 40 yıldır aynı dükkânda sürdürüyor. Bir zamanlar bölgenin “Yorgancılar Çarşısı” olarak anıldığını belirten Kösesakal, el emeğinin giderek değersizleştiğini dile getiriyor.
“Çırak Yok, Kalfa Yok, Gelecek Yok”
Mesleğin en büyük sorunlarından birinin çırak yetişmemesi olduğunu vurgulayan Kösesakal, şu sözlerle durumun ciddiyetini ortaya koyuyor:
“Eskiden çok sayıda kalfamız vardı, insanlar bu işten evini geçindirirdi. Şimdi ne çırak geliyor ne de mesleği öğrenmek isteyen var. En fazla 3 yıl daha bu işi yapabiliriz. Sonrasında Kahramanmaraş’ta yorgancı kalmayacak.”
Hazır Ürünler El Emeğini Bitirdi
Tüketim alışkanlıklarının köklü biçimde değiştiğini belirten usta yorgancı, artık insanların hazır ve makinada yıkanabilir ürünleri tercih ettiğini söylüyor.
“El emeği zaman ister, sabır ister. Ama şimdi ‘al, makineye at, yıka’ mantığı var. Üç yıl sonra da yenisi alınıyor” diyerek hazır ürünlerin mesleği bitirdiğine dikkat çekiyor.
“Her Şey Naylonlaştı”
Yün ve pamuk ürünlerin sağlık açısından büyük önem taşıdığını vurgulayan Kösesakal, sentetik ürünlere karşı uyarıyor:
“Yün yıkandıkça canlılığını korur, insanı dinç uyandırır. Naylon ürünlerin hücre yapısı yıllarca bozulmaz ama sağlığa faydası yok. Beş kiloluk yün döşekle yatan insan sabaha yaylada uyanmış gibi kalkar. Ama bunu anlatamıyoruz.”
Kahramanmaraş’ta Sadece 5 Usta Kaldı
Kent genelinde yorgancılık yapan sadece 5 usta kaldığını söyleyen Kösesakal, bu ustaların tamamının 60 yaşın üzerinde olduğunu belirtti. Diğer ilçelerde ise mesleği icra eden neredeyse kimsenin kalmadığını ifade etti.
Çeyiz Yorganları Son Kalenin Adı Oldu
Kahramanmaraş’ta yün yorgan yerine artık daha çok çeyiz yorganlarının tercih edildiğini aktaran Kösesakal, özellikle “sarıklı yorgan” olarak bilinen kadife yorganlara talep olduğunu söyledi.
Yaklaşık 100 farklı modelle üretim yaptıklarını belirten usta, bir yorganın yapımının ortalama 1,5 gün sürdüğünü, fiyatların ise 4 bin – 4 bin 500 TL arasında değiştiğini dile getirdi.
“Akşama Kadar Çalışıyoruz, Karşılığını Alamıyoruz”
Bir yorganın satışından ustaya kalan kazancın yaklaşık 2 bin 500 TL olduğunu söyleyen Kösesakal, emeğin karşılığının alınamadığını belirterek mesleğin neden terk edildiğini şu sözlerle özetledi:
“Akşama kadar emek veriyoruz ama karşılığı yok. Gençler de bu yüzden gelmiyor. El emeği göz göre göre kayboluyor.”
