Next
Mehmet Eymür, Türkiye'nin yakın siyasi ve istihbarat tarihinin en çok tartışılan isimleri arasında yer aldı. MİT bünyesinde uzun yıllar görev yapan Eymür, özellikle hazırladığı istihbarat raporları, yürüttüğü operasyonlar ve devlet-mafya-siyaset ilişkilerine dair açıklamalarıyla kamuoyunun dikkatini çekti.
5 Eylül 1943'te İstanbul'da dünyaya gelen Mehmet Eymür, 1965 yılında henüz öğrenciyken MİT'e adım attı. Kurum içinde farklı görevler üstlenen Eymür, ilerleyen yıllarda Hiram Abas ile yakın çalıştı ve Türkiye'nin önemli operasyonlarında görev aldı.
Eymür'ün yaşamı, 1970'lerden itibaren Türkiye'nin siyasi ve güvenlik gündemindeki kritik gelişmelerle kesişti. Kariyerinin farklı dönemlerinde hazırladığı MİT raporları ise devlet içindeki güç mücadeleleri ve emniyet-mafya ilişkileri tartışmalarının merkezine yerleşti.
MEHMET EYMÜR'ÜN AİLESİ VE ÇOCUKLUK YILLARI
Mehmet Eymür'ün istihbarat dünyasıyla bağlantısı ailesine kadar uzanıyordu. Babası Mazhar Eymür, Kurtuluş Savaşı gazisi ve İstiklal Madalyası sahibi bir subaydı. Mazhar Eymür daha sonra MİT'in öncülü olan Milli Emniyet Hizmeti (MAH) bünyesinde üst düzey görevler üstlendi.
Bu aile ortamı, Mehmet Eymür'ün istihbarat çevresini yakından tanıdığı bir çocukluk geçirmesinde etkili oldu.
Eğitim hayatını Ankara Maarif Koleji'nde, bugünkü adıyla TED Ankara Koleji'nde sürdüren Eymür, daha sonra İstanbul İktisadi ve Ticari İlimler Yüksek Okulu'ndan mezun oldu.
MEHMET EYMÜR MİT'E NE ZAMAN GİRDİ?
Mehmet Eymür, 1965 yılında henüz öğrenciyken MİT'te takip memuru olarak görev yapmaya başladı. Askerlik hizmetinin ardından kuruma yeniden dönen Eymür, istihbarat kariyerini burada sürdürdü.
Bu dönemde Hiram Abas ile yakın çalışma ilişkisi kurdu. Eymür'ün sonraki yıllardaki kariyerinde bu iş birliği önemli bir yer tuttu.
1970'li yıllarda Türkiye'nin siyasi atmosferindeki gelişmeler, Eymür'ün görev alanını da şekillendirdi.
ZİVERBEY KÖŞKÜ SORGULARIYLA ANILDI
1971'deki 12 Mart askeri muhtırasının ardından İstanbul'daki Ziverbey Köşkü, illegal sorgu merkezi olarak gündeme geldi. Mehmet Eymür de Hiram Abas ile birlikte burada gerçekleştirilen sorgulamalar nedeniyle tartışmaların odağında yer aldı.
Eymür'ün adı, sol örgüt üyelerine yönelik sorgulamalarda işkence iddialarıyla birlikte anıldı.
KIZILDERE VE ULAŞ BARDAKÇI OPERASYONLARINDAKİ ROLÜ
Mehmet Eymür'ün 1970'li yıllardaki kariyerinde önemli operasyonlar da yer aldı.
1972 yılında THKP-C'nin lider kadrosuna yönelik operasyonlarda görev yapan Eymür, Arnavutköy'deki operasyonda Ulaş Bardakçı'nın öldürülmesiyle sonuçlanan sürecin içinde bulundu.
Aynı dönemde Mahir Çayan ve arkadaşlarının öldürüldüğü Kızıldere Operasyonu'nda da sahada görev aldı.
1980'LERDE ASALA OPERASYONLARI
Mehmet Eymür, 1980 yılında Bulgaristan'da görevlendirildi. İki yıl sonra Cumhurbaşkanı Kenan Evren'in damadı Erkan Gürvit tarafından Köşk'e çağrıldı.
Bu görüşmenin ardından Eymür'e, Ermeni terör örgütü ASALA'ya karşı yurt dışındaki eylemlerin organizasyonunda görev verildi.
Eymür, bu döneme ilişkin anlatımlarında yeraltı dünyasından bazı isimlerin istihbarat amacıyla kullanıldığını öne sürdü. Bu isimler arasında Abdullah Çatlı da bulunuyordu.
BABALAR OPERASYONU NEDİR?
Mehmet Eymür'ün adının öne çıktığı operasyonlardan biri de 1984'te Ankara'da gerçekleştirilen Babalar Operasyonu oldu.
O dönemde Kaçakçılık ve İstihbarat Şube Müdürü olarak görev yapan Eymür, Genelkurmay'dan aldığı izinle yeraltı dünyasına yönelik operasyon düzenledi.
Operasyon kapsamında dönemin önde gelen yeraltı dünyası isimlerinden Dündar Kılıç ve Behçet Cantürk gözaltına alınarak sorgulandı.
1. MİT RAPORU NEDİR?
Mehmet Eymür'ün kariyerindeki en önemli dönüm noktalarından biri 1987 yılında hazırladığı 1. MİT Raporu oldu.
Raporda, devlet içindeki bazı üst düzey isimlerin yeraltı dünyasıyla ilişkileri olduğu yönünde iddialar yer aldı. Raporda Genelkurmay Başkanı Necdet Üruğ ile İstanbul Emniyet Müdür Yardımcısı Mehmet Ağar'ın da adı geçti.
Raporun basına sızması büyük bir tartışma başlattı. Yaşanan gelişmelerin ardından Mehmet Eymür 1988 yılında MİT'ten ayrıldı.
MEHMET EYMÜR MİT'E NEDEN GERİ DÖNDÜ?
Eymür, 1993 yılında Dev-Sol'un kendisine yönelik bir suikast planı hazırladığının anlaşılması üzerine yeniden devlet görevine döndü.
Başbakan Tansu Çiller'in talimatıyla 1994 yılında MİT'e geri gelen Eymür, yeni kurulan MİT Kontrterör Dairesi'nin başına geçti.
Bu görev döneminde terör örgütü PKK'nın lideri Abdullah Öcalan'a yönelik çeşitli operasyon ve faaliyetlerde görev aldı.
MEHMET EYMÜR VE "YEŞİL" İLİŞKİSİ
Eymür'ün 1990'lı yıllardaki görev sürecinde adı Mahmut Yıldırım ile de gündeme geldi.
"Yeşil" kod adıyla bilinen Mahmut Yıldırım'ın MİT bünyesinde operasyonel amaçlarla kullanıldığını Eymür kendisi de ifade etti.
Bu ilişki, Eymür'ün kariyerinin en tartışmalı başlıklarından biri olarak öne çıktı.
2. MİT RAPORU VE MİT'TEN UZAKLAŞTIRILMASI
Mehmet Eymür, Başbakan Mesut Yılmaz döneminde emniyet-mafya ilişkilerini konu alan 2. MİT Raporu'nu hazırladı.
Bu raporun ardından görevinden uzaklaştırılan Eymür, Şeker Fabrikaları'na atandı. Daha sonra Washington'a MİT temsilcisi olarak gönderildi.
Ancak Eymür kısa süre içinde merkeze çekildi ve MİT'teki görevinden tamamen uzaklaştırıldı.
MEHMET EYMÜR'ÜN ABD YILLARI VE İFŞAATLARI
Emekliliğinin ardından ABD'ye yerleşen Mehmet Eymür, MİT'teki geçmişine ilişkin bilgi ve belgeleri kamuoyuyla paylaşmaya başladı.
Eymür, atin.org adıyla bilinen Anadolu Türk İstihbarat Notları internet sitesi üzerinden istihbarat dünyasındaki deneyimlerini, belgeleri ve devlet içindeki hesaplaşmalara ilişkin anlatımlarını yayımladı.
Ayrıca "Analiz" ve "Deşifre" adlı kitaplarıyla geçmişte yaşadığı olayları ve istihbarat dünyasına ilişkin değerlendirmelerini okuyucularla buluşturdu.
MEHMET EYMÜR FAİLİ MEÇHUL DAVALARINDA NEDEN YARGILANDI?
Mehmet Eymür, 2011 yılında Türkiye'ye döndükten sonra 1990'lı yıllardaki faili meçhul cinayetlerle ilgili soruşturma kapsamında gözaltına alındı.
Süreçte tutuksuz yargılandı.
Eymür'ün 1990'lı yıllardaki görevleri ve yaptığı açıklamalar, Türkiye'de devlet, istihbarat, güvenlik ve yeraltı dünyası arasındaki ilişkiler üzerine yürütülen tartışmaların önemli başlıkları arasında yer aldı.
MEHMET EYMÜR'ÜN EŞİ VE ÇOCUKLARI
Mehmet Eymür, Janset Eymür ile evliydi. Çiftin Alp ve Ayşe adında iki çocuğu bulunuyordu.
MEHMET EYMÜR NE ZAMAN ÖLDÜ?
Mehmet Eymür, 13 Ocak 2024'te 80 yaşında hayatını kaybetti.
Eymür, yaşamının son döneminde KOAH, Parkinson ve demans tedavisi gördüğü hastanede yaşamını yitirdi.
Mehmet Eymür'ün ölümüyle birlikte Türkiye'nin yakın siyasi ve istihbarat tarihinin tartışmalı dönemlerinden birine ilişkin önemli bir isim daha hayatını kaybetti. Kariyeri boyunca görev aldığı operasyonlar, hazırladığı MİT raporları ve yaptığı açıklamalar, ölümünden sonra da istihbarat tarihine ilişkin tartışmaların önemli başlıkları arasında yer aldı.
