İran siyaset sahnesinin tecrübeli ismi Mesud Pezeşkiyan, 28 Temmuz 2024 tarihinden bu yana İran Cumhurbaşkanlığı makamında oturuyor. Akademik kariyerini kalp cerrahisi üzerine inşa eden Pezeşkiyan, tıp alanındaki uzmanlığını yıllar içinde siyasi bir vizyonla birleştirdi. Reformist kanadın en güçlü temsilcilerinden biri olarak kabul edilen Pezeşkiyan, diplomatik stratejileri ve toplumsal değişim vaatleriyle İran yönetiminde yeni bir dönemi temsil ediyor. 29 Eylül 1954 doğumlu olan lider, 69 yaşında göreve gelerek ülke tarihinde bu makama seçilen en yaşlı isim unvanını taşıyor.
ASLEN NERELİ VE ETNİK KÖKENİ NEDİR?
Mesud Pezeşkiyan, İran’ın Batı Azerbaycan eyaletine bağlı Mahabad şehrinde dünyaya geldi. İran Türkü bir ailenin ferdi olan Pezeşkiyan, kültürel kimliğini her platformda açıkça dile getiriyor. Etnik çeşitliliğin yoğun olduğu bir bölgede büyümesi, onun azınlık hakları ve anadil eğitimi gibi konulardaki reformist duruşunu doğrudan etkiliyor. Toplumsal adalet arayışında etnik kökenlerin zenginlik olduğunu savunan Pezeşkiyan, özellikle ülkedeki Türk nüfusun kültürel haklarını koruma konusundaki kararlı tutumuyla biliniyor.
EĞİTİM HAYATI VE TIP KARİYERİNDEKİ BAŞARILARI
Gençlik yıllarında tıp eğitimine odaklanan Pezeşkiyan, Tebriz Tıp Bilimleri Üniversitesi’nden başarıyla mezun oldu. İran-Irak Savaşı döneminde sağlık görevlisi olarak ön saflarda sorumluluk üstlenen Pezeşkiyan, savaşın zorlu şartlarında tıbbi tecrübe kazandı. 1985 yılında pratisyen hekimlik eğitimini bitirdikten sonra genel cerrahi alanında ihtisas yaptı. 1993 yılında kalp cerrahisi uzmanı olan Pezeşkiyan, mesleki başarısını akademik unvanlarla taçlandırarak Tebriz Tıp Bilimleri Üniversitesi’nin rektörlük görevini yürüttü.
BAKANLIKTAN PARLAMENTOYA UZANAN SİYASİ YOLCULUK
Siyaset dünyasına 1997 yılında Sağlık Bakan Yardımcısı olarak adım atan Pezeşkiyan, 2001-2005 yılları arasında Sağlık ve Tıp Eğitimi Bakanı olarak kabinede yer aldı. Bakanlık döneminin ardından yasama organına yönelen tecrübeli siyasetçi, 2008-2024 yılları arasında Tebriz, Osku ve Azerşehr bölgelerini temsilen beş dönem üst üste milletvekilliği yaptı. 2016-2020 yılları arasında Parlamento Birinci Başkan Yardımcılığı görevini üstlenerek meclis aritmetiğinde kilit bir rol oynadı. Türk Nüfuslu Bölgeler Fraksiyonu’nun kurulmasına öncülük ederek yasaklara karşı anadilde eğitim hakkını savundu.
CUMHURBAŞKANLIĞI DÖNEMİ VE DIŞ POLİTİKA STRATEJİLERİ
Pezeşkiyan, 2024 seçimlerinde muhafazakar rakibi Said Celili’yi geride bırakarak cumhurbaşkanlığı koltuğuna oturdu. Göreve gelir gelmez dış politikada hareketli bir ajandayı yönetmeye başladı. Özellikle nükleer anlaşmanın yeniden canlandırılması ve yaptırımların kaldırılması noktasında Batı ile müzakere kapısını araladı. Bölgesel gerilimlerin tırmandığı 2025 yılında, İran-İsrail ilişkilerindeki çatışma risklerini yönetirken stratejik askeri kararlara imza attı. Uluslararası arenada İran’ın çıkarlarını korurken diplomatik diyalog kanallarını açık tutmaya gayret ediyor.
KİŞİSEL YAŞAMI VE AİLE BAĞLARINDAKİ HÜZÜNLÜ HİKAYE
Mesud Pezeşkiyan’ın özel hayatı, 1993 yılında yaşadığı büyük bir trajediyle sarsıldı. Eşini ve bir çocuğunu trafik kazasında kaybeden Pezeşkiyan, hayatının geri kalanında diğer üç çocuğunu tek başına büyüterek büyük bir fedakarlık örneği sergiledi. Kızı Zahra Pezeşkiyan’ın başarılı bir kimya yüksek mühendisi olarak yetişmesini sağladı. Manevi dünyasında Nejcü'l-Belâga öğretilerine önem veren Pezeşkiyan, aynı zamanda sıkı bir futbol takipçisi olarak Traktör takımını destekliyor.
