Anadolu tarihinin en özgün karakterlerinden biri olan, hem kalemi hem de kılıcıyla hükmeden Kadı Burhanettin, vefatının üzerinden geçen asırlara rağmen Sivas’ın kalbinde yaşamaya devam ediyor. Şehirde bir mahalleye adını veren ve kabri Sivas merkezde bulunan bu tarihi şahsiyetin, alimlikten sultanlığa uzanan sıra dışı hikayesi gün yüzüne çıkıyor.
KADI BURHANETTİN KİMDİR, NEREDE DOĞDU VE NE ZAMAN YAŞADI?
Asıl ismi Burhaneddin Ahmed olan büyük devlet adamı, 1344 yılında Kayseri’de hayata gözlerini açtı. Alim bir aileden gelen Burhaneddin Ahmed, küçük yaşlardan itibaren dönemin en prestijli eğitim merkezlerinde dersler aldı. Mısır’a giderek fıkıh, tefsir, astronomi ve tıp gibi alanlarda derinleşen genç Burhaneddin, henüz 14 yaşındayken üç dili (Türkçe, Arapça, Farsça) ana dili gibi konuşabiliyordu. 14. yüzyıl Anadolu’sunun siyasi karmaşasında ilmiyle fark yaratan isim, kısa sürede bölgenin en saygın figürlerinden biri haline geldi.
21 YAŞINDA KAYSERİ KADISI OLARAK GÖREVE BAŞLADI
Eğitim hayatını tamamladıktan sonra babasını kaybeden Burhaneddin Ahmed, 1364 yılında Eretnaoğulları Devleti hükümdarı Gıyaseddin Mehmed Bey tarafından Kayseri Kadısı olarak atandı. Genç yaşına rağmen sergilediği adaletli yönetim ve hukuki bilgisi, onun halk nezdindeki itibarını hızla artırdı. "Kadı" unvanını bu dönemde alan isim, idari kabiliyetini de bu makamda ispatladı.
ERETNA DEVLETİ’NDE VEZİRLİK VE SULTANLIK YOLU
1378 yılında devletin yönetim kademesinde yükselerek vezirlik makamına getirilen Kadı Burhanettin, Anadolu’daki otorite boşluğunu iyi değerlendirdi. Devletin ileri gelenlerinin desteğini alarak saltanat naibi seçilen ünlü devlet adamı, ardından kendi adına hutbe okutup para bastırarak bağımsızlığını ilan etti. Sivas merkezli kurduğu ve kendi adını verdiği "Kadı Burhanettin Devleti", kısa sürede Anadolu’nun en güçlü siyasi yapılarından biri konumuna yükseldi.
OSMANLI VE AKKOYUNLULAR İLE SİYASİ MÜCADELE
Hükümdarlığı boyunca 18 yıl boyunca bölgedeki güç dengelerini yöneten Kadı Burhanettin, Osmanlı Padişahı I. Murad ile dönemsel dostluklar kurdu. Ancak Anadolu birliği mücadelesi, onu Akkoyunlu hükümdarı Karayülük Osman Bey ile karşı karşıya getirdi. Başlangıçta müttefik olan iki liderin arasındaki gerilim, kanlı bir savaşa dönüştü. Sivas yakınlarında gerçekleşen bu çetin mücadelede Kadı Burhanettin Ahmed hayatını kaybetti.
KADI BURHANETTİN DEVLETİ NE ZAMAN VE NASIL SONA ERDİ?
Liderlerinin ölümünün ardından Sivas halkı, şehri Timur tehlikesine karşı korumak adına stratejik bir karar aldı. Şehir ileri gelenleri, 1398 yılında kenti Osmanlı Sultanı Yıldırım Bayezid’e teslim etme kararı verdi. Bu gelişmeyle birlikte Kadı Burhanettin Devleti resmen sona ererken, topraklar Osmanlı idaresine geçti. Hükümdarın oğlu Alaeddin Ali Bey de babasının mirasının ardından Osmanlı Devleti’nin hizmetine girdi.
SİVAS’TAKİ KABRİ VE GÜNÜMÜZDEKİ ÖNEMİ
Bugün Sivas şehir merkezinde kendi adını taşıyan mahallede bulunan Kadı Burhanettin’in kabri, tarih meraklıları tarafından sıkça ziyaret ediliyor. Sadece bir siyasetçi değil, aynı zamanda Türk edebiyatının önemli şairlerinden biri olan Kadı Burhanettin, "Tuyuğ" nazım şeklinin de öncüsü kabul ediliyor. Sivas’ın hafızasında silinmez izler bırakan bu büyük sultan, hem bir alim hem de bir hükümdar olarak Anadolu tarihindeki yerini koruyor.
