Bangladeş'in Rajshahi bölgesinde ikamet eden Sarker ailesi, tıp literatüründe "Adermatoglifiya" olarak bilinen nadir bir genetik durumla mücadele ediyor. Bu mutasyon, dört kuşaktır ailenin erkek üyelerinde parmak izi oluşumunu tamamen engelliyor. Modern dünyanın biyometrik sistemler üzerine inşa edilmesiyle birlikte, bu genetik farklılık aile üyeleri için ciddi bir bürokratik engele dönüşüyor. 22 yaşındaki Apu Sarker ve babası Amal Sarker, parmak uçlarının tamamen pürüzsüz olması nedeniyle dijital sensörler tarafından algılanamıyor.
BİYOMETRİK ZORUNLULUKLAR VE YAŞANAN HAK KAYIPLARI
Bangladeş hükümeti, 2008 yılından itibaren kimlik kartları, pasaportlar ve ehliyetler için biyometrik verileri şart koşmaya başladı. Bu teknolojik dönüşüm, Sarker ailesi için günlük hayatı zorlaştıran bir dizi kısıtlamayı beraberinde getirdi. Amal Sarker, parmak izi veremediği için ehliyet alamıyor; bu durum tarımsal faaliyetlerinde kullandığı motosikletiyle trafiğe çıktığında sık sık cezai yaptırımlarla karşılaşmasına yol açıyor. Resmi kimlik kartında "PARMAK İZİ YOK" ibaresi yer alsa da bu istisna her kurumda geçerlilik sağlamıyor.
TELEFON HATTI VE PASAPORT ALMAK İMKANSIZ HALE GELDİ
Teknolojinin kişisel özgürlükleri kısıtladığı alanlardan biri de iletişim sektörü olarak öne çıkıyor. Bangladeş'te 2016 yılında yürürlüğe giren SIM kart doğrulama sistemi, parmak izi eşleşmesi talep ediyor. Apu Sarker, parmak izi olmadığı için kendi adına bir telefon hattı satın alamıyor. Genç adam, operatör bayilerinde sistemin sürekli kilitlendiğini ve sonunda reddedildiğini ifade ediyor. Pasaport işlemlerinde ise aile ancak uzun süren bürokratik yazışmalar ve kapsamlı sağlık kurulu raporları aracılığıyla ilerleme kaydedebiliyor.
TIP DÜNYASININ ADERMATOGLİFİYA ÜZERİNE ÇALIŞMALARI
Sarker ailesinin durumu ilk kez 2007 yılında İsviçreli dermatolog Prof. Dr. Peter Itin'in çalışmalarıyla küresel tıp camiasının ilgisini çekti. Yapılan araştırmalar, genetik kodlardaki spesifik bir mutasyonun deri çizgilerinin oluşumunu engellediğini ortaya koyuyor. Bu durumun parmak izi eksikliği haricinde hayati bir sağlık sorununa yol açmadığı saptansa da Bangladeşli uzmanlar ailede "konjenital palmoplantar keratoderma" bulgularına da rastlıyor. Bu ek bulgular, avuç içi ve ayak tabanındaki deri kalınlaşmasıyla kendini göstererek mutasyonun seyrini değiştiriyor.
BİYOMETRİK SİSTEMLERE ALTERNATİF ÇÖZÜM BEKLENTİSİ
Aile üyeleri, teknolojik sistemlerin kendi durumlarına uygun şekilde esnetilmesini talep ediyor. Bazı kurumlar imza yöntemine veya retina taramasına geçerek Sarker ailesine kolaylık sağlasa da ehliyet ve SIM kart gibi alanlarda standart yazılımlar engel oluşturmaya devam ediyor. Amcası Gopesh Sarker'in iş yerindeki giriş sistemini imza usulüne çevirmesi yerel bir çözüm sunsa da ulusal çaptaki dijital bariyerler aileyi toplumsal yaşamın dışına itiyor. Sarker ailesi, biyometrik sistemlerin çeşitlendirilmesiyle "yok" sayılmaktan kurtulmayı umut ediyor.
