Beşinci nesil savaş uçakları arasında en gelişmiş platform kabul edilen F-35 Lightning II, küresel savunma dengelerinin merkezinde yer alıyor. ABD yönetimi, stratejik dengeler ve teknoloji güvenliği ekseninde bu uçakların ihracatını yönetiyor. 2017 yılında Türkiye'nin Rus yapımı S-400 hava savunma sistemlerini tercih etmesi, iki ülke arasında derin bir krize yol açtı. Washington, S-400'lerin F-35'in gizlilik özelliklerine dair verileri riske atabileceği gerekçesiyle Türkiye’yi 2019'da programdan çıkardı ve 2020'de CAATSA yaptırımlarını devreye aldı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan F-35 mesajı: "Bizi izlemeye devam edin"
Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan F-35 mesajı: "Bizi izlemeye devam edin"
İçeriği Görüntüle

Ancak yedi yıllık süreci geride bırakırken ABD'nin tutumunda değişim sinyalleri ortaya çıktı. Trump yönetimi, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ilişkileri geliştirme hedefiyle F-35 dosyasını tekrar masaya taşıdı. Savunma analisti Sandeep Unnithan, Türkiye'nin jeostratejik konumunun Washington için kritik olduğunu vurgulayarak, F-35 savaş uçakları ile GE F110 motorlarının bu diplomatik yakınlaşmanın sembolü haline gelebileceğini belirtti.

NEDEN TRUMP BU ADIMI ATIYOR?

India Today tarafından analiz edilen sürece göre, Trump yönetimi Türkiye'nin dış politika çizgisini ABD ile daha uyumlu gördüğü için yaptırımları kaldırmayı ve F-35 satışını değerlendirmeyi planlıyor. ABD Kongresi, Ankara'dan S-400 sistemleri konusunda somut güvenceler talep ediyor. Türkiye’nin bu konuda izleyeceği yol haritası ise henüz kesinlik kazanmadı.

İSRAİL'İN HAVA ÜSTÜNLÜĞÜ ENDİŞESİ

Türkiye'nin F-35 envanterine dahil olma ihtimali, özellikle Tel Aviv'de büyük huzursuzluk yarattı. Gazze krizi sonrası bozulan ilişkiler ve Suriye başta olmak üzere farklılaşan bölgesel politikalar, İsrail'i bu konuda daha tedirgin ediyor. İsrail yönetimi, Türk Hava Kuvvetleri'nin F-35 gücüne kavuşması durumunda bölgedeki askeri üstünlüğünün zayıflayacağını savunuyor. Başbakan Binyamin Netanyahu da Washington'a bu satışın gerçekleşmemesi için yoğun diplomatik baskı uyguluyor.

HİNDİSTAN'IN GÜVENLİK ALARMI

Türkiye ile Pakistan arasındaki savunma sanayii iş birliği, Hindistan'ı da bu süreci yakından takip etmeye zorluyor. Yeni Delhi, Türk ürünlerinin Pakistan envanterine girmesini stratejik bir risk olarak görüyor. Savunma uzmanı Sandeep Unnithan, düşük bir ihtimal olsa da gelecekteki olası bir Hindistan-Pakistan krizinde Türk yapımı F-35'lerin stratejik bir çarpan yaratabileceği endişesini dile getiriyor. Hindistan, bu riski askeri planlamasında göz ardı etmiyor.

S-400 DÜĞÜMÜ VE BELİRSİZLİK

Türkiye’nin programa dönüşü için önünde hala siyasi ve teknik engeller bulunuyor. En büyük engel ise S-400 sistemlerinin geleceği. Washington geçmişte Suudi Arabistan için benzer satış sinyalleri vermiş ancak sonuç alamamıştı. Bu nedenle Türkiye konusundaki nihai karar hala gizemini koruyor. Satış gerçekleşmese dahi, bu sürecin hem İsrail'in güvenlik doktrinini hem de Hindistan'ın stratejik hesaplarını yeniden şekillendireceği öngörülüyor.