Çalışanlara müjdeli haber yolda! Mesai saatleri için yeni düzenleme masada

Dünya genelinde katı çalışma modelleri yerini esnek ve insan odaklı sistemlere bırakırken, Türkiye'deki 45 saatlik yasal mesai süresi yeniden tartışmaya açıldı. SGK Başuzmanı İsa Karakaş, küresel ölçekte atılan adımları değerlendirerek Türkiye'deki mevcut tablonun artık sürdürülebilir olmadığını vurguladı. Son olarak Brezilya’nın anayasal düzenlemeyle haftalık mesaiyi 40 saate indirip maaş kesintisi yapmadan 2 gün izin hakkını getirdiğini hatırlatan Karakaş, Türkiye'de de benzer bir adımın atılmasının kaçınılmaz bir ihtiyaç haline geldiğini belirtti.

Gelişmiş ekonomilerin iş gücünde süreye değil, elde edilen verime odaklandığını aktaran Karakaş, Türk çalışanının da bu insani standartları hak ettiğinin altını çizdi.

DÜNYADA ÇALIŞMA SÜRELERİNİ KISALTAN TARİHİ ADIMLAR

Tarihsel süreç, iş hayatında mesai sürelerinin azaltılması yönündeki eğilimin kararlılıkla sürdüğünü gösteriyor. Küresel çapta uygulanan başlıca yasal reformlar şu şekilde sıralanıyor:

• 1919 (ILO): Uluslararası Çalışma Örgütü, günlük 8 ve haftalık 48 saat sınırını ilk küresel standart olarak belirledi.

• 1935 (ILO): Haftalık 40 saatlik çalışma hedefi tavsiye kararı olarak benimsendi.

• 1936 (Fransa): Halk Cephesi reformlarıyla 40 saatlik mesai yasal güvenceye kavuştu.

• 1938 (ABD): Adil Çalışma Standartları Yasası ile haftalık üst sınır 40 saat olarak tescil edildi.

• 1998-2000 (Fransa): Aubry Yasaları kapsamı genişleterek haftalık süreyi 35 saate indirdi.

• 2015-2019 (İzlanda): 35-36 saatlik deneme uygulamaları, çalışan sağlığını yükseltirken verimliliğin korunabildiğini kanıtladı.

• 2021-2026 (Kolombiya): Kabul edilen yasayla 48 saatlik mesai aşamalı olarak 42 saate çekildi.

• 2023 (Şili): 45 saatlik çalışma süresinin kademeli biçimde 40 saate düşürülmesi yasalaştı.

• 2026 (Meksika): Anayasal düzenlemeler doğrultusunda 48 saatin 40 saate indirilmesi süreci başlatıldı.

• 2026 (Brezilya): Kongre kararıyla anayasa değişti; haftalık çalışma 40 saate çekildi ve maaş kaybı olmadan 2 gün dinlenme hakkı tanındı.

TÜRKİYE'DE MEVCUT MESAİ SİSTEMİ VE İŞ KANUNU TABLOSU

Dünyada standartlar çalışan lehine yükselirken, Türkiye'deki mevzuat uzun süredir durağan bir yapı sergiliyor. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 63. maddesi, haftalık çalışma süresinin en çok 45 saat olacağını hükme bağlıyor.

Söz konusu yasal sınır nedeniyle 6 gün çalışılan iş yerlerinde günlük 7,5 saat, 5 gün çalışılan yerlerde ise günlük 9 saati bulan yoğun mesai temposu uygulanmaya devam ediyor.

ÜLKELERE GÖRE HAFTALIK ÇALIŞMA SAATLERİ KARŞILAŞTIRMASI

Uluslararası tablolara bakıldığında Türkiye'deki yasal sınırın diğer ülkelerin üzerinde kaldığı görülüyor:

MESAİ SÜRELERİNİN DÜŞÜRÜLMESİ NEDEN BİR ZORUNLULUK?

Haftalık mesai süresini düşürme talebinin bir lüks ya da esneklik arayışı olmadığını belirten uzmanlar, konunun doğrudan sağlık ve ekonomiyle ilgili olduğunu ifade ediyor. Aşırı uzun çalışma saatleri; kronik yorgunluk, tükenmişlik sendromu ve yüksek strese yol açarak iş kazalarına zemin hazırlıyor.

Türkiye Sigorta Birliği'nden BES açıklaması

İçeriği Görüntüle

Uzun saatler masa veya tezgah başında kalmak üretimi artırmadığı gibi, tam aksine verimliliği düşürüyor. Fransa ve İzlanda'daki uygulamaların gösterdiği üzere; yeterince dinlenen bir zihin çok daha nitelikli iş üretiyor. Çalışma sürelerinin makul seviyelere çekilmesi, şirketlerin maliyetlerini artırmak yerine; iş hatalarını, hastalık izinlerini ve zaman kayıplarını belirgin şekilde azaltıyor.