Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), küresel gıda emtia piyasalarındaki son verileri yayımladı. Açıklanan Ekim 2025 raporu, dünya genelinde gıda fiyatlarının ortalama %1,2 oranında geri çekildiğini ortaya koyuyor. Çıkan tablonun detaylarında ise belirgin bir ayrışma göze çarpıyor: Tahıl ve et grupları genel endeksi aşağı çekerken, şeker fiyatları son dönemin en yüksek seviyelerine tırmanarak raflar üzerindeki baskısını artırıyor.

Aylık bazda 1,6 puan kayıpla 133,9 seviyesine inen FAO Gıda Fiyat Endeksi, Mart 2022'deki tarihî zirvesinin %16,4 altında seyrediyor. Ancak yıllık ölçekte bakıldığında, uluslararası gıda fiyatlarının geçen seneki seviyelerin hâlâ %5,9 üzerinde kalması dikkat çekiyor.

ŞEKER PİYASASINDA DIŞ ETKENLER FİYATLARI TIRMANDIRIYOR

Ekim ayının en sert çıkışını gerçekleştiren şeker grubu, üst üste dördüncü ayında da değer kazanmaya devam etti. FAO Şeker Fiyat Endeksi, aylık %6,6’lık sıçramayla 121,3 puana ulaşarak Aralık 2024’ten bu yana görülen en yüksek rakamı kaydetti. Ürün bazındaki yıllık fiyat artışı ise %28,8 seviyesini buldu.

Bu yukarı yönlü tırmanışın arkasında küresel ölçekli üretim aksamaları yatıyor:

  • Brezilya’daki Yağışlar: Ana üretici Brezilya’nın Orta-Güney sahalarındaki olumsuz hava şartları, kamış hasadını ve işleme süreçlerini sekteye uğrattı.

  • Hindistan Musonları: İklim koşullarının düzensizliği nedeniyle Hindistan rekolte beklentilerini düşürdü.

  • Gelecek Sezon Tahminleri: Tayland ve Avrupa Birliği cephesinden gelen 2026/27 dönemi rekolte düşüş öngörüleri, uluslararası pazardaki fiyat baskısını canlı tutuyor.

BUĞDAY REKOLTE BEKLENTİLERİYLE NEFES ALDI

Şeker kanadındaki tırmanışa tezat olarak tahıl piyasalarında belirgin bir gevşeme hâkim. FAO Tahıl Fiyat Endeksi, ekimde %4,5 değer kaybederek 116,8 seviyesine geriledi. Yıllık bazda kayıp %12,6’ya kadar genişledi.

Dört aylık aralıksız yükseliş trendini sonlandıran buğday fiyatları; küresel talepteki sakinleşme, Arjantin’deki olumlu üretim tahminleri ve Karadeniz koridorundaki lojistik esneme beklentileriyle geri çekildi. Mısır tarafında ise ABD hasadının getirdiği arz bolluğu ve Güney Amerika beklentileri fiyatları aşağı yönlü baskıladı. Tahıl grubunda ayrışan tek ürün, %1,6 artış kaydeden pirinç oldu.

BİTKİSEL YAĞLARDA SOYA VE AYÇİÇEK SÜRPRİZİ

Bitkisel yağ piyasasında yönünü yukarı çeviren indeks, ekimi %0,3’lük sınırlı bir yükselişle 199,2 puandan tamamladı. Bu yükselişte özellikle soya ve ayçiçek yağı belirleyici rol oynadı.

Soya yağı, biyoyakıt sektörünün güçlü talebi ve Güney Amerika’daki mevsimsel arz daralması neticesinde 2022 sonundan bu yana en yüksek değerine ulaştı. Ayçiçek yağında ise Karadeniz çıkışlı lojistik sorunların ihracat hacmini daraltması fiyatları tırmandırdı. Kolza yağı ise artan arz etkisiyle değer kaybetti.

ET VE SÜT ÜRÜNLERİNDE DÜŞÜŞ TRENDİ SÜRÜYOR

Ekim raporunda hayvansal ürün fiyatlarında da gevşeme göze çarpıyor. Et Fiyat Endeksi %1,2 kayıpla 125,5 puana gerilerken; bu düşüşte AB'deki domuz eti arz fazlası ile Avustralya'daki koyun eti bolluğu etkili oldu. Kanatlı eti fiyatları ise yatay seyrini korudu.

Süt Ürünleri Fiyat Endeksi, özellikle tereyağı ve peynir stoklarının etkisiyle %1,1 düşerek 117,8 seviyesine indi. Avrupa pazarındaki zayıf alım iştahı fiyatları baskılarken, süt tozu kademeli artışını sürdürdü.

TÜRKİYE'DE MUTFAK ENFLASYONUNA VE RAFLARA ETKİSİ NE OLUR?

Küresel hammadde ve emtia fiyatlarındaki bu dalgalanmalar, Türkiye'deki gıda imalat maliyetleri açısından doğrudan önem taşıyor:

İslam Memiş Piyasaları Salladı: Altın ve Petrole Yatırım Yapanlar Dikkat!
İslam Memiş Piyasaları Salladı: Altın ve Petrole Yatırım Yapanlar Dikkat!
İçeriği Görüntüle

  • Tahıl Girdileri: Buğday ve mısır küresel fiyatlarındaki gerileme, un ve yem imalatında hammadde tedarik eden yerli üreticilerin maliyetlerini olumlu etkileyebilir.

  • Yağ ve Şeker Baskısı: Ayçiçek yağı ve şeker küresel endeksindeki tırmanış, sanayi tipi gıda üretiminde maliyet yükünü artırma riski taşıyor.

  • Tüketiciye Yansıma Süreci: FAO endeksleri uluslararası emtia değerlerini dolar bazında takip eder. İç pazardaki nihai raf fiyatlarının oluşmasında; döviz kuru hareketleri, işçilik, nakliye, enerji unsurları ve yerel rekolte dengeleri belirleyici olduğu için küresel düşüşler iç piyasaya doğrudan ve anlık olarak yansımayabilir.

Kaynak: Dünya Gazetesi