Next
Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan (SGK) yetim aylığı veya ölüm aylığı alanları yakından ilgilendiren Yargıtay kararı gündeme geldi. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, boşandığı halde eski eşiyle fiilen yaşamaya devam ettiği belirlenen kişilerle ilgili önemli bir değerlendirme yaptı.
Karar, Kahramanmaraş’ta da SGK üzerinden yetim aylığı veya ölüm aylığı alan vatandaşlar açısından merak konusu oldu. Dosyada, boşanmanın hangi amaçla gerçekleştiğinden çok, boşanan eşlerin birlikte yaşayıp yaşamadığının araştırılması gerektiğine dikkat çekildi.
YETİM AYLIĞI KESİLDİ, DAVA AÇILDI
Davanın konusu, 2002 yılında hayatını kaybeden babası üzerinden yetim aylığı alan bir kadının başvurusuyla başladı.
Kadın, eşi A.H.’den 2001 yılında boşandığını ve babası İ.I. üzerinden yetim aylığı aldığını belirtti. SGK ise kadının eski eşiyle fiilen birlikte yaşadığını tespit ederek 26 Ekim 2008 tarihinde aylığını kesti. Kurum ayrıca daha önce yaptığı ödemeleri yersiz ödeme kapsamında borç olarak kaydetti.
Kadın, SGK işleminin iptali için İş Mahkemesi’ne başvurdu. Mahkeme davayı reddetti.
YILLAR SONRA YENİDEN SGK’YA BAŞVURDU
Davacı kadın, 2022 yılında yeniden SGK’ya başvurarak yetim aylığının bağlanmasını istedi. Kurumdan olumsuz yanıt alan kadın, bu kez ret işleminin iptali için İş Mahkemesi’nin yolunu tuttu.
Kadın, başvuru tarihinden itibaren ödenmeyen aylıkların yasal faiziyle birlikte kendisine verilmesini talep etti.
SGK ise yaptığı incelemede kadının boşandığı eşiyle birlikte yaşadığının belirlendiğini savundu. Kurum, işlemin mevzuata uygun olduğunu belirterek davanın reddini istedi.
İş Mahkemesi ise davacının talebini kabul etti. Mahkeme, 12 Ağustos 2022 tarihli SGK işleminin iptaline ve yetim aylığının 19 Temmuz 2022 tarihli başvurudan itibaren ödenmesine karar verdi.
DOSYA YARGITAY’A TAŞINDI
SGK vekili karara karşı istinaf başvurusunda bulundu. Bölge Adliye Mahkemesi ise istinaf talebini esastan reddetti.
Bunun üzerine SGK avukatı kararı temyiz etti. Dosya, Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin önüne geldi.
Yargıtay, dosyadaki incelemenin yeterli olmadığı kanaatine vardı ve mahkemenin daha kapsamlı araştırma yapması gerektiğine hükmetti.
YARGITAY: BOŞANMANIN AMACI ARAŞTIRILMAMALI
Yargıtay kararında, boşanmanın samimi olup olmadığını araştırmanın SGK veya yargı organlarının görevi olmadığı vurgulandı.
Mevzuatta, eşinden boşandığı halde boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen kişilerin durumunun açık şekilde düzenlendiğine dikkat çekildi.
Kararda, kanun koyucunun ölüm aylığına hak kazanmak, haksız şekilde hak sahibi olmak veya muvazaalı boşanmak gibi özel amaçlara yönelik bir ayrım yapmadığı belirtildi.
Bu nedenle boşanmanın hangi saikle gerçekleştiğinin ayrıca araştırılmaması gerektiği ifade edildi. Kesinleşmiş boşanma kararının geçerliliğinin başka bir kurum tarafından sorgulanamayacağı da kararda yer aldı.
BİRLİKTE YAŞAMA TESPİTİ ÖNEM TAŞIYOR
Yargıtay, boşanmanın gerçek veya göstermelik olup olmadığı yerine, boşanan eşlerin fiilen birlikte yaşayıp yaşamadığının belirlenmesi gerektiğine dikkat çekti.
Kararda, 1 Ekim 2008 tarihinden itibaren boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı tespit edilen kişilerin gelir veya aylığının kesilmesi gerektiği belirtildi.
Bu değerlendirme, boşanma tarihindeki iradenin gerçek olup olmamasından bağımsız olarak ele alındı.
MAHKEMEYE AYRINTILI ARAŞTIRMA TALİMATI
Yargıtay, ilk derece mahkemesinin kararını yeterli araştırma yapılmadığı gerekçesiyle bozdu.
Daire, davacı ile boşandığı eşinin nüfus kayıt sistemindeki adreslerinin getirtilmesini istedi. İhtilaf konusu dönemde tarafların kayıtlı adreslerinde birlikte yaşayıp yaşamadığının araştırılması gerektiğine hükmetti.
Araştırma kapsamında her adreste kimlerin yaşadığının kolluk aracılığıyla belirlenmesi gerektiği ifade edildi. Ayrıca muhtar, komşu, kapıcı ve yönetici gibi kişilerin bilgisine başvurulması istendi.
Mahkemenin, elde edilecek tüm bulguları ilgili düzenlemeler kapsamında değerlendirdikten sonra yeniden karar vermesi gerektiği belirtildi.
YARGITAY KARARI BOZDU
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, Bölge Adliye Mahkemesi’nin istinaf başvurusunu esastan reddeden kararını ortadan kaldırdı.
İlk derece mahkemesinin kararını da eksik inceleme ve araştırma gerekçesiyle bozdu.
Karar oy birliğiyle alındı.
