Ortadoğu'da tırmanan askeri gerilim, küresel emtia piyasalarındaki tüm hesapları değiştirdi. ABD ve İsrail’in İran ile yaşadığı çatışma süreci, yıllardır süregelen fiyatlama alışkanlıklarını altüst etti. Normal şartlarda Brent petrolün gerisinde seyreden ABD ham petrolü (WTI), arz güvenliği endişeleriyle birlikte Brent’e olan üstünlüğünü sona erdirdi. Savaş riski ve lojistik kesintiler, piyasada kartların yeniden karılmasına neden oldu.
HAM PETROLÜN BORU HATTI AVANTAJI DEVREYE GİRDİ
Deniz yolu taşımacılığında yaşanan büyük aksamalar Brent petrol fiyatları üzerinde baskı oluştururken, boru hattı üzerinden nakledilen ABD ham petrolü (WTI) lojistik avantajıyla öne çıktı. Yaklaşık 4 yıl aradan sonra Brent’in üzerinde fiyatlanan WTI, yatırımcıların yeni gözdesi oldu. Uzmanlar, bu durumun küresel piyasalarda klasik fiyatlama düzeninin dışına çıkıldığı yeni bir dönemi başlattığını bildirdi.
HÜRMÜZ BOĞAZI'NDAN PETROL TRAFİĞİNİN KESİLMESİ ROL OYNADI
İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki trafiği durdurması, günlük yaklaşık 14 milyon varillik petrol arzını risk altına soktu. Dünya petrol ihtiyacının yüzde 20’sinin geçtiği bu kritik noktada, günlük gemi geçiş sayısı 150’den 5’e kadar düştü. Bu devasa arz şoku, fiyatlar üzerinde yukarı yönlü sert bir baskı oluşturdu. ABD Başkanı Donald Trump’ın savaşa dair açıklamaları ise piyasadaki dalgalanmayı derinleştirdi. WTI 2 Nisan tarihinde yüzde 11’lik artışla 111,54 dolara ulaşırken, Brent petrol 109,03 dolar seviyesinde kaldı. Güncel verilere göre WTI 115,02 dolara yükselerek makası iyice açtı.
ACİL TESLİM İHTİYACI WTI'YI ÖNE ÇIKARIYOR
Analistler, yaşanan bu fiyat farkının yapısal bir değişime işaret ettiğini vurguluyor. Deniz yoluyla taşınan Brent petrol Hürmüz Boğazı'ndaki krizden doğrudan etkilenirken, karasal boru hatlarıyla taşınan WTI petrolü fiziki erişim kolaylığı sayesinde talebi üzerine topladı. Piyasalarda "backwardation" olarak bilinen yapı derinleşirken, yakın vadeli petrol kontratları gelecekteki teslimatlara göre çok daha yüksek fiyatlardan alıcı buluyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI'NDAKİ AKSAMALAR ETKİLİ OLDU
Boğazdaki gerilim nedeniyle deniz yoluyla petrol akışı sekteye uğrayınca, rafineriler yönünü ABD iç piyasasına çevirdi. Cushing, Oklahoma merkezli WTI petrolüne olan yoğun talep, fiyatların tarihi zirveleri görmesine katkı sağladı. ABD’deki ihracat kısıtlamalarına dair endişelerin azalması piyasayı bir nebze rahatlatsa da savaşın süresi ve boğazın kapalı kalma riski oynaklığı artırmaya devam ediyor. Mevcut veriler, arz sıkıntısı sürdüğü müddetçe petrol piyasalarındaki bu olağandışı tablonun devam edeceğini gösteriyor.
