BU ortamda isim vermiyorum; 'Kürtçülüğün ideoloğu' haline gelmiş bir sosyolog var, sadece Kürt kimliğini savunmuyor; öyle olsa mesele yok. Dahası, "Uluslararası Sömürge Kürdistan" diyerek Türkiye'yi sömürgecilikle suçluyor!

Bankalardan kredi alarak, iş kurarak, ticaret yaparak zenginleşen Kürt vatandaşlarımıza "ajan sınıf" diyor!

Bütün radikal Kürtçülerin tezidir bu! Kaç genci ateşleyip ölüme sürmüştür bu kör kışkırtma?!

Halbuki İranlı Kürt lider merhum Abdurrahman Qasimlu, geri kalmışlığın tarihsel sebebinin Kürdistan'ın dağlık coğrafyası olduğunu anlatır. Bu coğrafya hayvancılık dışındaki işlerin gelişmesine imkân vermemiş, aşiret hayatını, feodaliteyi dayanıklı hale getirmiştir.

Ira Lapidius da feodaliteyi kırabilecek Osmanlı idare ve toprak sisteminin aynı coğrafi zorluklar yüzündün bölgede uygulanamadığını hatırlatır...

Coğrafyanın rolü

Anadolu tarihinde ticaretin coğrafyasını

yansıtan "kervansaray"ların dağılımına bakalım: Sayın Korel Göymen'in Turizm Müsteşarlığı sırasında çıkarılan envantere göre, Doğu ve Güneydoğu'da, Selçuklu ve Osmanlı kervansaraylarının sayısı 43'tür. Bunun dışındaki tüm Anadolu'da bu sayı 363'tür. İstanbul'la Trakya'yı da katarsak 484'tür.

Devletlerin kalkınma politikalarının olmadığı tarihsel dönemleri yansıtan bu tablo, bölge coğrafyasının ticareti nasıl kısıtladığını gösteriyor. Büyük tarihçimiz Ömer Lütfi Barkan'ın Osmanlı bütçelerine ilişkin rakamları da bunu doğruluyor. Bu konuda Prof. Şevket Pamuk'un kitabı son derece aydınlatıcıdır.
Akdeniz'in büyük tarihçisi Braudel de "Kürtler dağların efendisi, Türkler ise şehirlerin, ovaların, yolların efendisiydi" diye yazar, Kürtlerin tarihte "dağlara hapsolduğunu" belirtir.
Tarihte iktisadi ve sosyal gelişmenin ve geri kalmanın sebebi bu faktörlerdir.

Aynı sebepten, Ziya Gökalp'in de belirttiği gibi, dağlık ve yaylalık coğrafyalarda Türk aşiretleri Kürtleşmişti, ovalara ve şehirlere yerleşen Kürt aşiretleri Türkleşmişti.

Tarih yazmak...

Bugün de şehirleşme, ticaret ve göç hem entegrasyonun, bütünleşmenin, hem Kürt kimliği ve kültürü konusunda bilinçlenmenin en güçlü sosyolojik dinamiğini oluşturuyor.
Aynı süreçte, artan bütünleşme, artan kültürel kimlik özlemi!
Bu kadar iç içe geçmiş bir toplumda bunları çatıştırmadan çözebilmek! John McGarry, böyle durumlarda "federasyon" tezinin "kötü sicile sahip olduğunu", kitlevi çatışmaları tahrik ettiğini anlatır.

Çözümü, tarihte olduğu gibi, aynı bayrak altında ve aynı devletin yurttaşları olarak, modern üniter devlet içinde, kültürel özgürlükler açısından düşünmek gerekiyor.

Tarihe bakış, duygularımızı yönetmede de fevkalade önemlidir.
Milli Eğitim Bakanlığı, YÖK, Genelkurmay ne düşünür? Kürtleri yok saymanın sonuçları ortada; o halde tarihimizin "çokluk içinde birlik" karakterini vurgulayan, duyguları kaynaştıran ve "Türkiye" odaklı yeni bir tarih yazımı gerekmiyor mu?
Benim yetkim olsa, Prof. Aygün Attar'a bir komisyon kurdurup hemen çalışmayı başlatırdım. Diyarbakır tarihi üzerine bilimsel bir sempozyumdaki tebliğinde gördüm ki, Prof. Attar bu konuları araştırmış... Daha birçok isim var elbette.

Taha Akyol
Objektif
[email protected]


Kısa kaynakça:
- A. Qasimlu, İran Kürdistanı, Belge, 1991.
- I. Lapidius, A History of Islamic Societies, Cambridge 1988.
- W. Hyde, Yakın Doğu Ticaret Tarihi, TTK 1975.
- Ö. L. Barkan, İktisat Fakültesi Mecmuası, Ekim 1953.
- Ş. Pamuk, Osmanlı Ekonomisinde Bağımlılık ve Büyüme, Tarih Vakfı, 1994.
- Z. Gökalp, Kürt Aşiretleri Hakkında Sosyolojik Tetkikler, Toker 1999.
- F. Braudel, Akdeniz, cilt 1, Eren 1989.