Next
ABD'de dizel piyasasında arz endişelerinin etkisiyle dikkat çekici bir seviye ortaya çıktı. Rafinerilerin ham petrolden dizel üretimindeki kârlılığını gösteren “dizel crack spread” göstergesi, varil başına 100 doların üzerine çıkarak tarihi zirveyi gördü.
Bloomberg'in haberine göre gösterge, pazartesi günü ilk kez üç haneli seviyede kapanış yaptı. Marj, daha sonra 102 doların üzerindeki rekor seviyeden bir miktar gerilerken dün yaklaşık 100 dolar seviyesinde seyretti.
Bu yıl öncesinde dizel crack spread hiçbir zaman varil başına 89 doların üzerine çıkmamıştı. Önceki rekor ise Rusya-Ukrayna savaşının ardından yaşanan dizel arz sıkıntılarının etkisiyle Ekim 2022'de görülmüştü.
SAVAŞ VE ARZ KAYIPLARI PİYASAYI SIKIŞTIRDI
Dizel fiyatları, ABD-İran savaşının ilk haftalarında hızlı yükseldi ve sonrasında da yüksek seviyelerini korudu.
Ham petrol arzındaki kayıplar ile rafine petrol ürünlerinin Hürmüz Boğazı'nın gerisinde kalması, yakıt piyasalarındaki arz baskısının devam etmesine neden oldu.
Dizel fiyatlarındaki yükselişin kış aylarında ısınma faturalarını artırması ve enflasyonist baskı oluşturması riski bulunuyor. Kasım ayında yapılacak ara seçimler öncesinde akaryakıt fiyatlarındaki yükselişin Başkan Donald Trump'ın partisine yönelik desteği azaltabileceği belirtiliyor.
RUSYA'DAKİ RAFİNERİ KESİNTİLERİ DE ETKİLİ
Küresel dizel arzındaki sıkışıklığı artıran bir diğer gelişme ise Ukrayna'nın Rus rafinerilerine yönelik insansız hava aracı saldırıları oldu.
Saldırıların ardından Rusya, yakıt ihracatına geçici yasaklar getirdi. Önemli dizel üreticilerinden biri olan Rusya'daki bu gelişme, alternatif tedarik arayan alıcıların talebiyle birlikte küresel fiyatlar üzerindeki yukarı yönlü baskıyı artırdı.
ABD'nin dizel ihracatı da rekor seviyelerde bulunuyor. Buna karşılık ülkenin iç piyasadaki dizel stokları, ağustos sonuna yaklaşılırken 1996'dan bu yana en düşük seviyesine geriledi.
LİBYA VE SUUDİ ARABİSTAN'DAKİ AKSAMALAR
Yakıt piyasasındaki arz baskısı yalnızca Rusya ve Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmelerle sınırlı kalmadı.
Libya'da insansız hava aracı saldırılarının neden olduğu kesintiler ile Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik saldırılarından kaynaklanan aksamalar da dizel piyasasındaki arz sorunlarını artırdı.
Dünyanın farklı bölgelerinde yaşanan bu kesintiler, zaten sıkışık olan küresel yakıt piyasasındaki baskının sürmesine katkı sağladı.
YÜKSEK KÂR MARJI BAKIM KARARLARINI ETKİLİYOR
Dizel üretiminden elde edilen olağanüstü yüksek kâr marjları, rafineri işletmecilerini planlı bakım çalışmalarını ertelemeye yöneltiyor.
Ancak bakım çalışmalarının ertelenmesi, plansız arıza ihtimalini artırıyor. Olası kesintilerin dizel üretimini aksatması ise piyasadaki arz baskısını daha da artırarak fiyatların yükselmesi riskini beraberinde getiriyor.
